'Inspired by Rembrandt' in Museum het Rembrandthuis

"Wie trad in Rembrandts voetsporen?" Met deze vraag kopt Museum Het Rembrandthuis in een persbericht naar aanleiding van de tentoonstelling 'Inspired by Rembrandt'. Het antwoord op deze retorische vraag is natuurlijk: wie niet? Onze nationale trots en grootmeester van het naturalisme was een inspiratiebron en wegbereider voor zowat alle kunstenaars na hem. En ook bij leven was hij een dusdanig groot schildersgenie, dat hij wel heel veel navolging móest krijgen.

In het als museum dienstdoende voormalige woonhuis, kunsthandel en schildersatelier van Rembrandt van Rijn (Leiden, 1606 – Amsterdam, 1669) zie je sinds 7 juni een greep uit de eigen collectie kunst op papier. Prenten van adepten van Rembrandt - zowel die uit zijn eigen tijd, als die van kunstenaars van nu. En alles daar tussenin.

Kijk je mee naar een 'soort van' Rembrandt playbackshow?

1. Pablo Picasso, Rembrandt en de drie vrouwenhoofden, 1934, ets, staat II(2), 139 x 208 mm., Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 2. Zaaloverzicht. 3. #peoplelookingatart...

Onderverdeeld in acht thema's toont het Rembrandthuis aan de Jodenbreestraat sinds van de week een selectie van de - in ruim honderd jaar door het museum verzamelde kunst. Let wel: het assortiment is vooral grafisch van aard. In totaal zo'n 4.000 stuks en de collectie is groeiende. Sterker nog, het museum gaat hamsteren, want het is van plan in de toekomst vaker combinaties te gaan maken met 'oud & nieuw'. Vaker dan nu het geval is, wil het kunsthuis spannende koppelingen gaan vertonen van de Meester uit de Gouden Eeuw met de 19-, 20- en 21ste eeuwse kunst uit eigen collectie. 'Inspired by Rembrandt, 100 jaar verzamelen door het Rembrandthuis' is een voorproefje op dat voornemen. Ik zeg: strak plan!

ken je klassiekers

En het valt nogal mee met die Rembrandt-moeheid. Ik verwachtte een overkill met de elf exposities in dit 350ste sterfjaar van de Grote Meester en vreesde doodgegooid te worden met alles wat maar enigszins aan Rembrandt refereert. Toch blijkt de spreiding, zowel door het land áls door het jaar heen, dusdanig, dat het allemaal aardig te behappen is.

meesterlijke realist

Goed. Het was niet per se Rembrandts etstechniek dat uniek was. Nee, vooral zijn kijk op de wereld; zijn naturalisme werd in de mondiale art scene bewonderd. Niet de klassieke oudheid was voor Rembrandt richtinggevend: hij was beroemd om zijn 'vulgaire', banale werkelijkheidszin. Vooral die Hollandse nuchterheid, dat "doe maar gewoon", bleek een lichtend voorbeeld voor andere artiesten.
"De meeste kunstenaars lijken vooral geïnteresseerd te zijn geweest in de typische artistieke kwesties waarmee Rembrandt zich bezighield: de expressiviteit in zijn lijn, de weergave van schaduw, het zoeken naar een diep zwarte toon en natuurlijk de compromisloze weergave van de werkelijkheid, waaronder zaken waar nog steeds een taboe op rust, zoals verwrongen gezichten, oude lichamen, diepe rimpels en mensen die plassen in het openbaar". Tot zover de verduidelijking van het museum.

1. Rembrandt, 'De tweede 'oosterse' kop', ca. 1635. 2. Zaaloverzicht. 3. Gérard de Palézieux, 'Kanaal op de Lagune', 1988. 4. Willem den Ouden, 'Varikse uiterwaarden', 1980. 5. Lou Strik, De overwinnaar II', 1962. 6. Zaaloverzicht, 'Wat is er verzameld?'

Voor deze tentoonstelling gewijd aan Rembrandts volgelingen, werden de kunstwerken gegroepeerd in acht "prikkelende" thema's (en gemarkeerd met een eigen kleur). En inderdaad, een paar van die topics spreken ook mij in het bijzonder aan. Neem 'Koppen', oftewel tronies. Ik leerde en passant nog een interessant feitje: je spreekt van een portret als het model bekend is; een naam heeft. Bij een anoniem hoofd spreek je van 'kop' of - in het Nederlands uit de Gouden Eeuw, 'tronie'. Het waren vaak studies waarin een karakter of type werd neergezet.

kopstukken

De inleiding tot de acht thema's is telkens een ets van Rembrandt en voor 'Koppen' werd gekozen voor 'De tweede 'oosterse' kop' (uit ca. 1635). In eerste instantie waren het (jeugdvriend) Jan Lievens en (leerling) Ferdinand Bol die in navolging van Rembrandt tronies gingen maken. Ook van de Italiaanse kunstenaar Baldassare Castiglione hangt er werk, gevolgd door Picasso in de vorige eeuw en nog wat recenter, van Glenn Brown. Met name het werk van deze laatste is indrukwekkend. De basis voor 'Half-Life (after Rembrandt) 1-6' uit 2016 vormen vier tronie-etsen van Rembrandt, die Brown dusdanig bewerkte dat er een wirwar van lijnen ontstond, waarin je smoelwerk kunt ontwaren. Zes stuks. Mooi.

uit het leven gegrepen

Ook 'Rauw' is zo'n onderwerp dat mijn nieuwsgierigheid prikkelt, want (niets menselijks is mij vreemd) wie wil niet verrast of misschien zelfs wel geshockeerd worden door de rafelrandjes; het echte leven, de naakte waarheid? "Rembrandt liet zijn naaktmodellen zien zoals ze waren. Niet geïdealiseerd, dus zonder bevallige pose of strakgetrokken huid. Dit in tegenstelling tot vrijwel al zijn tijdgenoten."
En ook de verleden jaar overleden kunstenaar Aat Veldhoen (Amsterdam, 1934-2018) had de reputatie te werken 'naar het leven'. Onbeschaamd, ongekuist en onverbloemd. Nietsverhullende blote vrouwen en vrijende stellen domineerden zijn oeuvre en dus zeker niet alleen 'modellenwerk'. Nee, hij verbeeldde bejaarde vrouwen, dikke, dunne, zwangere en barende vrouwen, vrouwen met baby's, een meisje met het syndroom van Down.

1. Zaaloverzicht. 2. Horst Janssen, 'Uit: Hanno's Tod', 1972. 3. Aat Veldhoen, 'Paring', 1962. 4. Epco Runia, hoofd collectie Museum het Rembrandthuis. 5. Aat Veldhoen, 'Mevrouw Vlek, naakt', 1964, lithogrfie, 290 x 480 mm., Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 6. Zaaloverzicht.

En hoe toevallig (of juist niet...): Museum Het Rembrandthuis blijkt een grote verzameling te bezitten en een speciale band te hebben met de Amsterdamse kunstschilder en graficus. "Ter gelegenheid van Veldhoens zeventigste verjaardag in 2004 exposeerde Museum Het Rembrandthuis een verzameling van zijn werk", lees ik op Wikipedia. Vandaar en zodoende zie je flink wat prentwerk van Veldhoen met (onder andere) het exemplarische portret van 'Mevrouw Vlek, naakt' (1964), de vrouw van de groenteman.
Ook kunstenaar Marlene Dumas liet zich inspireren door de schilder-maestro en dat wordt wel heel erg duidelijk bij haar litho "Plassende Vrouw'* (1996). "Rembrandt had dit onderwerp al geëtst, maar Dumas maakt duidelijk dat dit onderwerp nog steeds niet helemaal 'taboevrij' is", aldus Epco Runia, hoofd Collectie Museum Het Rembrandthuis en samensteller van de vertoning.
* Op de print staat geschreven: 'waterende vrouw'.

ambacht in beeld

De thema's 'Koppen' en 'Rauw' spreken erg tot de verbeelding, maar er is (zoals gezegd) meer. In 'Leven' zie je de alledaagsheid van dát wat Rembrandt tot zijn onderwerp maakte en die 'intimiteit' vond alom navolging. In 'Natuur', Zwart', 'Leegte' en 'de Lijn' komen de wat meer kunstzinnig-technische aspecten aan bod, zoals de vlakverdeling en compositie, lichte en donkere tonen, zwart|wit contrast ("het alles-absorberende zwart"), het lijnenspel en 'de kunst van het weglaten'. Van die dingen...

Selfie-koning

Tot slot nog even iets over 'Zelf' (en dan zijn we rond). Het thema 'Zelf' duidt op de 80 selfies van Rembrandt en hoe kunstenaars dat ná hem hebben aangepakt. Niet misselijk, die 80 stuks! En daarom weten we van geen enkele kunstenaar zóveel over zijn uiterlijk als dat van Rembrandt (behalve dan van Heleen van Royen).
Hij maakte zelfportretten in al zijn levensfasen (zowel schilderijen, etsen en tekeningen): zijn eerste beeltenis als jongeling en een laatste, op 63-jarige leeftijd. Het genre is heel interessant.  De kunstenaar kijkt noodgedwongen in de spiegel, is heel geconcentreerd en gefocust en kijk dus meestal met een serieuze blik, maar als toeschouwer lijkt het alsof hij je direct aankijkt (niet dus) óf dat hij mijmerend naar het oneindige staart.

1. Rembrandt, Naakte vrouw, zittend op een heuveltje, ca. 1631, ets, staat II(2), 177 x 160 mm., Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 2. Zaaloverzicht. 3. Helene Dumas, 'Plassende vrouw', 1996. Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 4. Horst Janssen, 'Laokoön 1, 2, 3 en 7', 1986. 5. Boven: Jan de Beus, 'Jaël de Beus', 1996 en onder: Samuel Jessurun de Mesquita, 'Joodse bruidje, naar Rembrandt', 1922. 6. Charles Donker, Meidoornstruiken in de sneeuw in Groningen, ca. 1985, ets, 324 x 367 mm., Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 

Altijd een opgave (of moet ik zeggen, een uitdaging): etsen, prenten en foto's (welke kunst dan ook) achter spiegelend glas fotograferen. Soms helpt het om het werk schuin te benaderen, maar meestal is het resultaat teleurstellend. Vandaar dat je ook een aantal door het museum ter beschikking gestelde persbeelden ziet. Dank daarvoor.


-X-


'Inspired by Rembrandt' is te zien tot en met 1 september, maar kijk - voordat je van huis gaat, eerst even op de website van Museum Het Rembrandthuis voor bezoekersinformatie.

En dan nog even dit. Wil je meer lezen over Rembrandt van Rijn in dit jublileumjaar?
'Rembrandt's Social Network' in Museum Het Rembrandthuis

'Rembrandt Privé' in het Stadsarchief Amsterdam

In het Rijksmuseum: 'Alle Rembrandts' (plus één)

Glenn Brown, Half-life (naar Rembrandt) 2, 2016, ets, 750 x 560 mm., Museum Het Rembrandthuis, Amsterdam. 

Tekst en (iPhone)foto's ©MiriamvanderMeer | www.agreylady.nl, tenzij anders vermeld.

Euan Uglow in Museum More met 'Painting Perception'

Wel eens van gehoord? Van Euan Uglow? (Spreek uit: Juhan Juglo). Ik niet, tot een week of wat geleden. Toen zag ik de aankondiging voor de expositie 'Painting Perception'. Op het affiche ter promotie van de tentoonstelling in Museum More zag ik een afbeelding van een van zijn olieverfschilderijen en ik was op slag verliefd.

Sinds 26 mei jl. vertoont het museum voor modern-realistisch kunst in het Achterhoekse Gorssel een selectie van 60 naakten, portretten, stillevens en landschappen én tekeningen van de Britse kunstenaar Euan Uglow. "Een uniek inzicht in zijn obsessieve zoektocht naar absolute perceptie", lees je op de website. Ik vind het gewoon mooi.

Komt dat zien!

1. Detail uit 'Root Five Nude', 1974-1975. 2. Zaaloverzicht. 3. 'Imperial War Museum', 1964. 

Zoals je kunt zien, heb ik de eerste foto van dit bericht moeten 'verminken'. Ik heb namelijk de tepels van het model op het schilderij 'Root Five Nude'* 'geblurd', alleen maar omdat ik de afbeelding anders niet zou kunnen plaatsen. Facebook en Instagram verwijderen rücksichtslos posts waarop borsten te zien zijn, ook als ze geschilderd zijn. Dat lot ondergaat alleen de vrouwelijke borstpartij, want een mannentorso komt wel langs de blootpolitie van de social media-platforms (bij mijn verslag van de expo 'Naakt of Bloot' in Museum Jan Cunen liep ik daar ook al tegenaan). Hypocriet. Maar goed, 't is niet anders.

* Hieronder zie je het schilderij breeduit en ongeschonden (foto 6).

50 tinten vleeskleur

En dat terwijl de onderhavige kunstenaar juist zulke prachtige naakten heeft geschilderd. De Britse kunstenaar Euan Uglow (1932 - 2000, Londen, GB) was een meester in het verbeelden van het vrouwelijke lijf. In 50 tinten vleeskleur. Nou, ja? In zijn oeuvre geen mensen van kleur. Wel alle nuances van (licht-)beige, -oranje en -roze. Want alle mensen zijn anders, maar per persoon heeft een lichaam op verschillende plekken ook weer verschillende kleurschakeringen. Er zijn tal van variaties en diverse invloeden en die hebben niet alleen te maken met schaduwen en highlights (variaties in value), maar ook met de intensiteit (variaties in chroma) en de kleur zelf (hue).

Wat mij zo ontroert in de naakten van Uglow, is de herkenbaarheid van die kleurnuances en ton-sur-tons. Veel van de door de kunstenaar geschilderde blote vrouwen hebben donkerder benen en armen en zo ziet het er bij mij ook uit. De ledematen zijn veel meer en vaker blootgesteld aan zonlicht en dus roze/rood/bruin, terwijl de romp (nog) een melkkleur heeft. Het contrast kan enorm zijn. Heel typerend voor 'witte' mensen.
En dan doemt er bij mij gelijk ook een beeld op van (vaak Engelse) in-witte badgasten, op (vaak Spaanse) zonovergoten stranden: na één dag - onbeschermd - op die Costa's hebben ze een kleur als die van een gekookte kreeft. Au!

Goed. Dat zijn zo wat van mijn gedachten en associaties bij de mooie vleeskleuren van Uglow. You get my drift, dus laten we het over kunst gaan hebben.

1. 'Miss Benge', 1961. 2. 'Gyroscope Nude', 1967. 3. 'Skull', 1994-1997. 4. 'The Diagonal', 1971-1977. 5. 'Watermelon in Marocco', 1963. 6.  'Root Five Nude', 1974-1975.

Even terug naar de titel van de expositie: Painting Perception, want perceptie; oftewel waarneming blijkt cruciaal in de kunst van Uglow. "Hij voerde het schilderen naar de waarneming, dat eind jaren dertig was herontdekt door de leden van de Euston Road School in Londen, tot een nieuw en ongekend hoogtepunt", aldus een citaat van het museum. De expo (...) "is een uniek inzicht in Uglow's obsessieve zoektocht naar absolute perceptie". En let op! Hier ben je geneigd om niet 'perceptie' te lezen, maar 'perfectie' en met die verspreking is meteen een ander wezenlijk onderdeel van de kunst van Uglow blootgelegd.

perceptie én perfectie 

Want een perfectionist was het. "Ooit vroeg hij een model te poseren als de piramide van Gizeh." Een ander model: Georgia, en te zien op het doek dat hij schilderde in de periode 1968-1973, werd gevraagd haar haar af te knippen, want hij wilde een kapsel met een perfecte horizontale lijn.
Dus ook dat woord 'obsessief' blijkt treffend gekozen. Uit al zijn schilderijen, maar misschien nog wel het meest uit zijn tekeningen, blijkt dat Uglow dwangmatig op zoek was naar de verhoudingen. Absoluut geen schilderijen vanuit de losse pols. "Weer iemand anders schilderde hij vanaf een in hoogte verstelbare zitplaats, zodat hij alle lichaamsdelen exact recht van voren kon weergeven. Zonder optische verkortingen." Hij was dus niet per se op zoek naar de juiste verhoudingen en precies dát maakt zijn werk ook zo intrigerend en bijzonder.
Dit klinkt allemaal wat cryptisch, dus ik ga het je uitleggen. Tenminste? Een poging ondernemen...

meten is weten 

Als je goed kijkt, zie je op de schilderijen van Uglow allerlei markeringen. Je ziet streepjes, kruisjes en lijntjes (hieronder zie je een detail van het schilderij 'The Diagonal' waarop je kunt zien wat ik bedoel), want de kunstenaar benaderde zijn onderwerp heel mathematisch. Zijn beeldtaal; de manier waarop hij zijn boodschap over wilde brengen, was gebaseerd op "de esthetiek van geometrische verhoudingen, waarvan de rechthoek de uitingsvorm is."

1. 'The Diagonal' (detail), 1971-1977. 2. 'Yellow Pear', 1990. 3. Zaaloverzicht met 'Nude from twelve regular positions from the eye', 1967. 4. 'Passionate Proportion', 1964. 5. 'Ali', 1995-1997. 6. 'Propeller', 1994-1995.

Uitgaande van de geometrie in de werkelijkheid, dwong Uglow gedurende zijn schilderscarrière de werkelijkheid steeds vaker naar de geometrie. Hij maakte opstellingen in zijn atelier (set ups) met strepen op de vloer en muur en (lood-)lijnen vanaf het plafond, waardoor hij dát wat hij zag (het 3-dimensionale) kon overbrengen naar het onder handen zijnde (2-dimensionale) doek. Zoiets als de werking van het overzetten (en vergroten) van een afbeelding door middel van ruitjespapier. Ook het perspectief is van invloed op deze manier van werken. Allerlei wis- en natuurkundige principes spelen hierbij een rol (die overigens mijn pet te boven gaan. Dat dan wel. :-/ ).

timmermansoog

Hoe krijg je - dát wat je voor je ziet en waar je verrukt over bent, zodanig op het doek, dat je ook daar - op dat platte vlak - die verrukking ervaart? Dat was Uglow's uitdaging en mijns inziens is hij daar uitstekend in geslaagd. Zijn methode was nauwgezet, waarbij heel wat metingen en correcties nodig waren om beelden te creëren die zeker niet (hyper-)realistisch zijn. "Want in naturalisme was hij niet geïnteresseerd."
Het meetproces was heel arbeidsintensief en tijdrovend. Uglow grapte daarover, dat het model verloofd was toen hij begon met het portret; dat hij haar nog steeds schilderde wanneer ze ging trouwen en dat hij het doek pas voltooide als zij aan het gescheiden was. Zijn kunstwerken zijn ambachtelijk en heel stilistisch. Sculpturaal haast, met mooie, maar vooral verrassende uitsneden. Opvallend is dat Uglow geen enkele moeite deed om zijn hulplijnen te verdoezelen. De toeschouwers is deelgenoot van het denk- en maakproces van de kunstenaar.
Je ziet weinig uitdrukkingen op de gezichten: daar was Uglow niet zo in geïnteresseerd. Dus vaak van terzijde, en profil of afgewend en in een enkele geval zelfs niet uitgewerkt.

1. 'Nude with Green Background', 1964-1965. 2. 'The Quarry, Pignano' (achter spiegelend glas), 1979-1970., 3. Palm Tree', 1971. 4. The Lightest Painting on Earth', 1989-1993. 5. Impresie. 6. 'Study after Rembrandt's Margaretha de Geer', ca. 1966. 

Uglow hield niet van de schijnwerpers: hij bleef verre van de art scene en wordt daarom ook wel een artists' artist genoemd. Geprezen door vakgenoten die hem bewonderden vanwege "zijn gestructureerde schilderijen vol gecontroleerde en daarom krachtige emotie."

kunstenaarskunstenaar

En wat fijn dat we in Museum More kennis kunnen maken met het mooie werk van Euan Uglow. Te zien t/m 1 september aanstaande.
Maar er is meer te zien in het Achterhoekse museum: een prachtige vaste collectie en een kleine presentatie met het werk van Christiaan Kuitwaard.
Wordt vervolgd!


-X-


Hierboven zie je Uglow's 'Study after Rembrandt's Margaretha de Geer' (ca. 1966) en dat is dan weer een mooi bruggetje naar mijn volgende verslag. Aankomende vrijdag, 7 juli opent in Museum het Rembrandthuis de expositie 'Inspired by Rembrandt'.
So stay tuned!

De bij de tentoonstelling uitgegeven catalogus wordt door mij hogelijk aanbevolen. Veel interessante en vooral goed leesbare informatie over de kunstenaar én zijn werkwijze. En natuurlijk afbeeldingen van zijn geweldige schilderijen. Te koop in de museumwinkel. 

Tekst en alle (iPhone)foto's ©MiriamvanderMeer | www.agreylady.nl

Jessica Stockholder in het Centraal Museum: Stuff Matters

Helemaal tegen de trend in, want we willen toch juist ontspullen? Wegdoen volgens de methode van opruimgoeroe Marie Kondo? Dus hoezo 'Stuff Matters'?
Kunstenaar Jessica Stockholder wil ons doen geloven dat spullen er wél toe doen. Dat die wél belangrijk (zouden) zijn. In het Centraal Museum zie je momenteel een vrolijke en bonte verzameling van - zeg maar gerust (én oneerbiedig), 'een bij elkaar geraapt zooitje'. Plastic Fantastic meets Art History. Want Stockholder neusde in het depot van het Utrechtse museum en combineerde de daar gevonden voorwerpen met eigen werk, waardoor er een blijmoedige totaalinstallatie ontstond.

Kijk mee naar een ontregelende tentoonstelling, waar alledaagse spullen en cultuurhistorische kleinoden "verstrengeld zijn in een kleurige orgie."

1. 'Lay of the Land', 2014. 2. Onbekend, helaas geen informatie. 3. Zaal-impressie.

 "I began, and still do begin." Een mooi motto en de openingszin op de about-pagina van de Amerikaanse kunstenaar Jessica Stockholder (1959, Seattle, USA). "Ik ben begonnen en ik begin nog steeds." Een goeie instelling, die ik maar al te graag tot de mijne maak. Want daar gaat het om in het leven. Aanpakken, starten, in gang zetten en op je nemen. Én doorgaan.
Daarnaast houdt Jessica Stockholder erg van kleur, dat wordt wel duidelijk als je naar haar kunst op haar site kijkt. Maar sinds half april ook in real life: in het Centraal Museum kun je je onderdompelen in de presentatie van een vrolijke hoarder.
Verleden week bezocht ik het museum in de Domstad en daar kreeg ik in eerste instantie de indruk, beland te zijn in een kringloopwinkel.

een vrolijke hoarder

Dat zit zo.
In het door mij veelvuldig bezochte Rataplan-filiaal (in Amsterdam-West), werken vrijwilligers die veel eer leggen in hun werk. Zij putten er voldoening uit om alles op kleur te rangschikken, zo ook op de afdeling 'klein plastic' (huishoudelijk goed). Vergiet, Tupperware, zwemvliezen, siliconen bakvormen, emmertjes, pannenlikkers, (was-) manden, knijpers, ijsklontbakjes, sponzen. Allerlei huis-tuin-&-keuken-dingetjes. Je kunt het zo gek niet bedenken of het ligt er. Een mooie, kleurrijke presentatie en als je dat dan combineert met spullen van andere afdelingen (klein electronica, speelgoed, groot textiel, draden en kabels) en aanvult met ditjes en datjes uit de bouwmarkt, dan kom je in de buurt bij wat Stockholder voor ogen heeft.

kringloopkunst

Ontdaan van hun vroegere functie, combineert de kunstenaar doorsnee alledaagsheid. Samenhang en structuur krijgt het werk door het aanbrengen van kleur. Want eigenlijk zijn alle dingen om ons heen als een bouwpakket dat volgens een werkbeschrijving in elkaar gezet moet worden, met een verwachting hoe die spullen dan - na montage - gebruikt moeten worden. De associatie met Ikea ligt hier voor de hand.
Maar dat kan anders. Stockholder haalt uit elkaar en zet opnieuw, en héél anders, weer in elkaar.

1. 'Cross National Growth', 2014. 2. 'Inventory #JS455', 2007. 3. Een wandje schilderijen uit het depot met o.a. Vincent van Gogh, 'Stilleven met stenen bak met peren', 1885. 4. 'Inventory #JS393', 2003. 5. Drie tafels uit diverse stijlperioden en 'Warp', 2018. 6. 'Inventory #JS661', 2015.

De kunstenaar begon haar creatieve carrière als schilder, maar  bleek al snel meer ruimte nodig te hebben en koos daarom voor sculpturaal werken in de vorm van installatiekunst. De omgeving speelt bij Stockholder een belangrijke rol.
"Zij is geïnteresseerd in de verbindingen die dingen met elkaar aangaan, in de overgangszone, de soms nauwelijks waar te nemen randen, waar objecten elkaar ontmoeten, of waar ze een verbinding aangaan met de omgeving. Deze 'ontmoetingen' beschouwt Stockholder als metaforen voor kwesties van autonomie en individualiteit, niet alleen betreffende het kunstobject of kunstenaarschap, maar op allerlei gebieden van het leven", aldus een recensie in het NRC.

assemblagekunst

Goed. (Nou, ja...?). Het komt hier op neer: de kunstenaar koppelt in haar serie 'Assist', eigen werk aan een ander object of een ander kunstwerk, met als doel dat zij elkaar ondersteunen. De creaties kunnen namelijk niet zelfstandig overeind blijven. Door ze te combineren, gaan de beide delen een relatie met elkaar aan en worden die voorwerpen wederzijds afhankelijk.
Het zijn vaak heel onverwachte combinaties.

waardeloos en waardevol

Sinds 1992 heeft het Centraal Museum twee kunstwerken van Jessica Stockholder in de collectie en die zijn uiteraard van stal gehaald om - samen met bruiklenen, nieuwe beelden én met een site specific installatie (dus speciaal voor deze tentoonstelling en ter plekke gecreëerd) deel uit te maken van de expositie 'Stuff Matters'. De kunstenaar dook het depot in en koos uit de enorme collectie van het Utrechtse museum* meer dan 60 schilderijen, kasten, antieke spiegels en beelden (etc.) van 45 verschillende makers. Een allegaartje. Van alles wat. Soms ook grote namen: Vincent van Gogh, Gustave Courbet, Gerrit Rietveld, Pyke Koch. En niet altijd in de beste conditie: de boekenkast van Rietveld vertoont gebruiksschade en ook een antieke spiegel heeft zijn beste tijd gehad.
Door deze 'meesterwerken' te combineren met Stockholders plastic galore, krijgen de installaties van mij de kwalificatie 'kringloopkunst' mee en dat bedoel ik zeker niet denigrerend. De objecten worden minder museaal. Minder serieus. Minder 'deftig'.
* meer dan 50.000 stuks.

1. Een kast (anonieme maker) uit ca. 1500-1550 en 'Assist: 3 squared from the river bank', 2018. 2. Wand met stilleven-schilderijen uit het depot. 3. Uit de kelder: Joep van Lieshout, 3 maal 'Wasbak', 1990/1994/2012. 4. Lieven Hendriks, 'Zonder Titel (vaas)', 2013. 5. 'Between the Lines', 2017. 6. (Deel van) 'In the face of drifting eye', 2019 (met antieke spiegels). 

Stockholder is naast artiest, ook de ontwerper van haar eigen 'Stuff Matters'. "Ik heb objecten uit de collectie van het museum gekozen die met mijn werk resoneren. In zekere zin heb ik de collectie daarbij als één van mijn materialen behandeld, waarbij ik onderzocht hoe de betekenis van elk werk verschuift afhankelijk van de context", aldus de kunstenaar tijdens de pers-voorbeschouwing (en te lezen in het NRC).
"Alle dingen om ons heen hebben standaardmaten en zijn ontworpen voor een specifiek doel, net zoals bij een bouwpakket. In mijn werk volg ik die gebruiksaanwijzing niet precies. Hierdoor benadruk ik juist dat er regels zijn. Als je doet wat er van je verwacht wordt in het leven, zal veel van het leven je juist ontgaan."

kleur, vorm en materiaal

De installatie 'Extra Mural Coupling' - speciaal gemaakt voor deze tentoonstelling - laat zien hoe belangrijk de omgeving en de situatie voor de kunstenaar is. Een museumzaal is voor haar geen blank canvas. Alles wat aanwezig is doet mee. Deuren, ramen, lichtschakelaars, trappen, brandblussers. Wanden werden vlammend rood geschilderd, een gevlochten koord verbindt de ene ruimte met de andere en gaat zelfs mee omhoog. Trappen zijn gemaakt van steigerbuizen, waardoor je overzicht én doorzicht krijgt. 

plastic galore

Pièce de résistance in de laatste zaal is 'Lay of the Land' (2014): oranje plastic winkelmanden, verkeersspiegels, oosters tapijt, 15 houten barkrukken, hanglampen, ijzerwaren en acrylverf. (...) "De spiegels dienen als oppervlak voor gekleurde verfvlakken, maar ook als middel om het blikveld te verruimen. De lichtarmaturen werpen licht en hun fysieke lichamen vormen een groot oranje volume - als een wolk. De vloer doet net als de laag spiegels dienst als beeldvlak." (Zie 1e foto). 

1. 'Decals Roam to Move', 2015. 2. Floris Venster, 'Nap met Eieren', 1915. 3. Geen verdere informatie. 4. Zaaloverzicht. 5. Studio Makkink & Bey, 'Prooff Slowcar (prototype)', 2009. 6. Frank Mandersloot, 'Sacco', 1994/1995.

De tentoonstelling 'Stuff Matters' is messy and funky (zoals kunsthistoricus Miwon Kwon de kunst van Jessica Stockholder ooit omschreef). De expositie is als een over de top toneeldecor. 

De expositie is te zien t/m 1 september. Veel kijkplezier!

-X-

Deze zomer worden in de tuin van het Centraal Museum - onder de titel 'Zo Binnen Zo Buiten', (gratis) workshops gegeven. Studenten van de Utrechtse HKU zullen je enthousiasmeren en je begeleiden bij het knutselen. Oftewel: let your own stuff matter!

Hou de website in de gaten voor verdere informatie.

Tekst en alle (iPhone)foto's: ©MiriamvanderMeer | www.agreylady.nl