Moordwijf of kenau? 1001 vrouwen in de 20ste eeuw in het Amsterdam Museum

13 oktober 2018
Eigenlijk zou zo'n tentoonstelling overbodig moeten zijn, want waar gáát het over? Een kleine 200 vrouwen (1001 was een beetje too much) die om wat voor reden dan ook geroemd of, op zijn minst genoemd moeten worden. Een expositie waarin befaamde, c.q. beruchte vrouwen voor het voetlicht worden gebracht. Alsof je zoiets bij mannen zou doen? 
We gaan het zien en wel in het Amsterdam Museum. Daar opende ZKH Koning Willem zo'n twee weken geleden een eregalerij genaamd '1001 vrouwen in de 20ste eeuw' en je ziet er "bekende en minder bekende vrouwen die, ieder op hun eigen manier, een rol hebben gespeeld in de twintigste eeuw."

Let's go!



1. Cupera (pseudoniem van Nelly van Doesburg), 'Compositie met witte kan', 1929 (Part. coll.). 2. Zelfportret  (detail) van fotografe Esther Kroon (1966-1992, © Ned. Fotomuseum, Rotterdam). 3. Beeld van de tentoonstelling.
"Ik voel enorm veel trots, eigenlijk...." verzucht de cultuurvlogster op YouTube (en later: "ik voel me wel aangesproken") en haar mede-vlogster is het roerend met haar eens. Het duo (van #MyDailyShotOfCulture) maakte het videootje tijdens hun bezoek aan de opening van deze expositie en die uitspraak zette mij aan het denken (en verder niets ten nadele van deze "collega's").

Nee, ik vroeg mij af waarom je trots zou zijn (of zou móeten zijn) op het feit dat je tot de helft van de mensheid behoort? (Even kort door de bocht:) je hebt zo'n 50% kans dat de samenstelling van je DNA je tot het vrouwelijke geslacht heeft gemaakt. Je komt óf van Venus óf van Mars. Kans van 1 op 2. Waarom zou je dan naar een tentoonstelling gaan, waar je te zien krijgt wat (ongeveer) de helft van de Nederlandse bevolking in de 20ste eeuw mogelijk heeft bewerkstelligd?

geen history, maar herstory 

Ik weet het wel: de geschiedenis is er een van Grote Mannen (mét het bijvoeglijke naamwoord wit, als in Witte). En ik ben het er roerend mee eens: het wordt hoogste tijd voor een gender-neutrale én inclusieve beschrijving van de historie. Maar zover is het nog niet en dus, tót die tijd kunnen we niet anders dan op deze manier - in een expositie - speciaal en apart, aandacht vragen voor al die vrouwen die van betekenis zijn geweest in de ontwikkelingsgeschiedenis van Nederland. En dat is precies wat het Amsterdam Museum momenteel doet.





1. Lola Cornero (artiestennaam, 1892-1980) actrice en zangeres was 'dé ster van de Nederlandse stomme film'. Foto: (detail) door Jacob Merkelbach, 1913 - 1930 (Rijksmuseum, Amsterdam). 2. Vrouwelijke schrijvers in de vensterbank 3. Christoffel Bisschop, 'Portret van (Koningin) Wilhemina in Amalia van Solms-kostuum', 1891 (Koninklijke Verzamelingen, Den Haag). 4. Zaaloverzicht. 5. Gerrit van Veen, bronzen reliëf met portret van Wilhelmina Drucker, 1939 (Atria, Amsterdam). 
De tentoonstelling is gemaakt naar aanleiding van het verschijnen van het gelijknamige boek van historica Els Kloek. In het lijvig naslagwerk staan 1001 biografieën van niet meer levende vrouwen uit de twintigste eeuw. (En die twintigste eeuw wordt ruim opgevat. Kloek rangschikte naar geboortedatum: het lexicon start bij vrouwen die werden geboren vóór 1870).
Het boek over die vrouwenlevens in het vorige centennium is een vervolg op de in 2013 verschenen eerste 'catalogus'. Die uitgave: '1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis' -  over een periode van duizend jaar - werd in 2016 uitgeroepen tot beste geschiedenisboek aller tijden.

Goed. Van deze 1001 manninnen (ja echt, 'mannin' is ook een synoniem voor vrouw) selecteerde Kloek samen met het Amsterdam Museum een kleine 200 vrouwen met wie wij in de tentoonstelling in het voormalige Burgerweeshuis van dichtbij kennis kunnen maken. De 20ste eeuw was immers een tijd vol met doorbraken voor en door vrouwen en dat rechtvaardigt volgens de makers een 'eigen' groslijst én een tentoonstelling.
"De bezoeker leert hun verhalen kennen en ontdekt wat hen zo bijzonder maakt. Sommige vrouwen zijn beroemd of juist berucht, anderen nauwelijks bekend. Het waren feministen, kunstenaars, wetenschappers, sportvrouwen, directrices, politica of vrijheidsstrijders."
Zij deden iets voor het eerst of iets het best.




1. Zaaloverzicht. 2. Ansichtkaarten van grafisch ontwerper Fré Cohen. 3. Nora Rozenbroek was mede-oprichter van actiegroep Dolle Mina. 4. Jurk van modeontwerper Fong Leng. 5. Caféhouder Bet van Beeren.
En wat moet je dan hebben gedaan om in (het boek en dus) de tentoonstelling te komen? Uiteraard zie je de voor de hand liggende namen: Aletta JacobsAnne Frank, Joke Smit, Majoor Bosshardt, Annie M.G. SchmidtMies Bouwman. Ook veel vrouwen in de categorie 'de eerste': de eerste vrouwelijke vrouwenarts, -beroepsfotograaf, -piloot, -hoogleraar et cetera.

En denk nu niet dat deze geportretteerden allemaal wereldschokkende daden hebben verricht. In de expo worden ook hele 'gewone' vrouwen genoemd. Tante Leen (ken je haar nog? "Oh, Sjonnie, zing een liedje voor mijn al-leen". Oh, Sjonnie...."). Of Bet van Beeren, café-uitbater en zelf heel erg van de vrouwenliefde, bood in de twintiger jaren 'homosuele' gasten de mogelijkheid om openlijk voor hun geaardheid uit te komen. Dan fotograaf Esther Kroon. Heel veelbelovend in het begin van de negentiger jaren, wordt zij slechts 24 jaar. Vermoord in Guatemala. Tragisch: absoluut, maar het gebeurt (erg genoeg).

Dus? Juist dat 'gewone' veroorzaakt bij mij weer de overpeinzing waarom je in hemelsnaam een expositie zou willen (moeten) maken met verrichtingen van soms/vaak/meestal* doorsnee vrouwen?
* doorhalen wat niet van toepassing is.

Ik ben er nog niet uit. Wat vind jij?


-X-


In de tentoonstelling geen gortdroge opsommingen, maar korte portretten en objecten die iets vertellen over 1001 vrouwen in de twintigste eeuw (ook van enkele vrouwen uit onze toenmalige overzeese gebieden).

Op dit filmpje op You Tube een inkijkje in het boek; hier een impressie van de expo.
    

1. Wie is jouw vrouw (van de 20ste of 21ste eeuw)? 2. In de automatiek: boek te koop!
Tekst en (iPhone)foto's: © Miriam van der Meer (www.agreylady.nl).

Oversized and extra large! Big Art in de Bijlmerbajes Amsterdam

11 oktober 2018
Groot, groter, grootst: dat is het motto van kunstbeurs Big Art. Het is alweer de derde editie en wederom met heel erg divers werk. Een mix van schilderijen en tekeningen, sculpturen, foto's en installaties. De enige verbindende factor is het formaat van de vertoonde kunsten. De (al)gemene deler is de proporties van de werken. Niks geen geneuzel: er wordt flink uitgepakt.

In alle opzichten de overtreffende trap, want ook het aantal deelnemende kunstenaars neemt elk jaar navenant toe. In editie 1 waren het er nog zo'n veertig; in het 2de jaar was dat al uitgegroeid tot circa zestig en nu weet de organisatie te melden dat je werk kunt bewonderen van tachtig, zeer divers werkende artiesten.
Daarnaast maakt deze verkooptentoonstelling er een gewoonte van op te duiken op de meest onverwachte plekken. Plaatsen waar je normaliter niet zo gauw komt. En dat is altijd leuk, dus mij hoor je niet klagen.

Vandaag pak ik op mijn kunstblog groots uit. Ga er gerust even voor 'zitten'!



1. Affiches bij de entree. 2. Ewerdt Hilgemann, Art Affairs 3. Loes Koomen, 'I Knew You Were Waiting', Galerie Bart.
Ze kunnen er wat van, bij Big Art! Sterren in het vinden van niet erg voor de hand liggende locaties. In het eerste jaar was een voormalige en onttakelde diamantbeurs plaats van handeling; in 2017 kon je terecht in de ietwat vergane glorie van een (nog te renoveren) stadspaleis op de Herengracht en dit jaar moet je afreizen naar de gewezen Penitentiaire Inrichting Amsterdam Over-Amstel, ook wel (en in de volksmond) de Bijlmerbajes genoemd.
Want waar tot juni 2016 ruimte was voor 604 boeven, schelmen en schurken (ook van het witteboorden-soort), kun je van 11 tot en met 14 oktober kunst kijken én kopen. Een deel - ruim 5.000 m² van de voormalige nor (ook wel gribus, cachot, bak, lik en nog zo wat van dat soort betitelingen voor een 'rijkshotel') is voor Big Art volgehangen en -gezet met giga kunst. En even voor de duidelijkheid: het criterium is minstens 1½ x 1½ of 1 bij 2.

Jailhouse rocks

In de 'Kalverstraat' - de bijnaam voor de lange gang (van zo'n ½ kilometer) die de diverse gevangenistorens met elkaar verbindt - worden vrijstaande sculpturen getoond en ook de voormalige verhoorkamers, de oude gymzaal en de sacristie van de kapel zijn behangen met kunstwerken. Spannend om eens binnen te kijken zonder dat de deur achter je in het slot valt. En het kan allemaal nét, want een week geleden (3/10) ging de sloop van de gevangenis van start. Op het terrein verrijst namelijk een hele nieuwe stadswijk, het Bajes Kwartier* met 1350 (energieneutrale) woningen.

* De transformatie is in handen van OMA (van 'starchitect' Rem Koolhaas). Een van de zes torens blijft behouden als 'groene toren', met een verticaal park en stadslandbouw. Van oude celdeuren wordt een brug gemaakt. Zelfs de tralies komen terug, dat worden balkonhekjes (Bron: de Volkskrant). 







1. Rolf Bruggink, 'Fort de la Chartreuse'. 2. Stefan Gross, 'Flower Bomb', Rademakers Gallery. 3. Zwier Cornelissen 4. Marinke van Zandwijk, 'Site-specific glass installation', Galerie Franzis Engels. 5. Zaaloverzicht 5. Peter Vink 6. Bram Ellens, 'Orphans'.
Maar goed, tot zover de entourage. Het gaat niet zozeer om het gebouw (hoewel?), maar om de kunst. En opvallend bij deze derde editie van de monumentale kunstbeurs is het aantal kunstenaars die speciaal voor deze gelegenheid en dus voor deze locatie en ter plekke werk creëerden. 
Martijn Schuppers, Gerbrand Burger en Robbert de Goede maakten 'in situ' een installatie, net als fotograaf Jaap Scheeren. Zo ook Peter Vink met zijn site specific (light) installations. In de (eerdergenoemde) Kalverstraat schilderde de Italiaan Matteo Ceretto Castigliano een gigantische mural en Suzan Drummen leefde zich uit met een kolossaal kleurrijke installatie op de vloer.

think big

Veel jong talent ook, zoals Tim Wunderink, Lieve Rutte en Bart Schalekamp en zelfs prijswinnend: Sam Hersbach en Raquel van Haver kregen verleden week uit handen van ZKH Willem-Alexander de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2018, terwijl Van Haver ook genomineerd is voor de Wolvecampprijs 2018 én er in het Stedelijk Museum Amsterdam van 25 nov. t/m 7 april 2019 een solotentoonstelling te zien zal zijn met haar werk (getiteld 'Spirits of the Soil'). Dus chapeau! voor de jonge honden.
En dan de oude rotten in het vak, of - laten we zeggen 'goede bekenden': Fransje Killaars, Ewerdt Hilgemann, Jeroen Henneman, Raquel Maulwurf, Karin van Dam.  






1. Andrea Radai, 'CCTV (Wallpaper X), 2007, Reuten Galerie. 2. Celia Hadeler. 3. Cathalijn Wouters, 'Studio IV: "The Afternoon", Rademakers Gallery. 4. Suzan Drummen, 'Floor Installation' 5. Lotte van Lieshout (herself), 'Morning Nudes', 2013 6. Eveline Visser, 'Cloudwalk', 2015 bij Cokkie Snoei
Ik had het eerder al even over de organisatie en die is in de capabele handen van de artistieke duizendpoot Anne van der Zwaag (zijnde curator, publicist en directeur). Het concept van Big Art werd door haar bedacht en hetzelfde geldt voor de idee achter de Rotterdamse kunstbeurs Object (dat ook jaarlijks en dan tegelijkertijd met Art Rotterdam plaatsvindt). Beide evenementen zijn verrassend interdisciplinair: Van der Zwaag is groot voorstander van verbinding en kruisbestuiving tussen kunst én design en ook architectuur speelt altijd een rol (wat mag blijken uit de keuze voor de locaties).
Een vrouw naar mijn hart.

size does matter!

Anne van der Zwaag heeft de touwtjes ferm in handen, want - net als bij de eerdere edities van Big Art was zij degene die de kunstenaars selecteerde. Je ziet er kunst op uitnodiging, waardoor er een combinatie is ontstaan van allerlei heel verschillende kunst- en stijlvormen.

Mijn favorieten? Wat te denken van de uit schilderijlijsten opgebouwde (zeg maar) ei-vormen, genaamd 'The Orphans' van Bram Ellens. En niet één: nee, flink uitpakken (7). Of de triptiek van Loes Koomen: enorme, fel gekleurde 'grafische' panelen. Het 'glaswerk' van Marinke van Zandwijk: glazen objecten die vrij geblazen zijn in een frame en perfect in de omgeving passen (beetje té cryptisch? Ga vooral kijken!). De gigantische collage van foto's van Katrin Korfmann: (geschoten op een plein bij mij in de buurt). De trompe-l'oeil (wand)tapijten van Celia Hadeler. Prachtig!
Enne, enne.... Een ding mag duidelijk zijn: ik ben een kunst-omnivoor. Een alleseter.

En zijnde zo groot als was beloofd (met felle lampen her en der), liet niet elk kunstwerk zich zo maar en zonder tegenstribbelen fotograferen. Mijn excuus daarvoor.





1. Christophoros Doulgeris, "Monolithos_Pan_06_SH, 2016 Franzis Engels. 2. Victor de Bie (zie hieronder) 3. Marinke van Zandwijk bij Franzis Engels 34 Katrin Korfman, (deel van) 'Horizon Vanished (6 hours), 2011, Art Affairs 5. Marcel van den Berg, 'It takes a nation of millions to hold us back', 1988-2018 bij C&H Gallery.
Hierboven zie je ondergetekende (moi...) ook in een kunstwerk figureren en wel in dat van Victor de Bie, 'Dame é Quatre Têtes avec Chapeau' (die ook het kiekje maakte: dank daarvoor). Mocht je gecharmeerd zijn van zijn werk:  van 12 okt. t/m 11 nov. zie je Matter .of Material X Victor de Bie in de Kerkstraat in Amsterdam.

Tot zover mijn avontuur in de lik.


-X-


Je kunt Big Art bezoeken van 11 tot en met 14 oktober van 11.00 tot 19.00 uur. Kijk even op de site voor verdere informatie.



Tekst en alle (iPhone)foto's: © Miriam van der Meer (www.agreylady.nl).

'Gauguin & Laval op Martinique' in het Van Gogh Museum Amsterdam

3 oktober 2018
Hij verbleef er slechts korte tijd (zo'n vier maanden), maar zijn séjour op het eiland Martinique in het Caribisch gebied werd allesbepalend voor zijn verdere artistieke werk. Paul Gauguin - want over deze kunstenaar heb ik het - ging samen met zijn vriend en vakgenoot Charles Laval naar dit tropische 'Bounty-eiland' om te ontvluchten aan het - in hun ogen - te mondaine en decadente Parijse leven. Nee, de heren prefereerden een ongerepte omgeving met een eenvoudig en daardoor vrijer bestaan, in de hoop dat zij met de 'vruchten' van hun impressies aldaar - namelijk exotische, kleurrijke schilderijen - indruk zouden kunnen maken op (diezelfde) Parijse (kunst)kringen.

Vanaf vrijdag 5 oktober zie je in het Van Gogh Museum de tentoonstelling 'Gauguin & Laval op Martinique'.




1. en 2. Paul Gauguin, 'Zelfportret met portret van Emile Bernard (Les misérables), 1888. Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting). 3. Paul Gauguin, 'De Mangobomen, Martinique', 1887. 4. Paul Gauguin, ''Martinikaanse Vrouwen', 1887. 
"Beneden ons, de zee en een zandstrand om te zwemmen. Aan beide zijden een kokosnoot en andere fruitbomen, geweldig voor de landschapsschilder. Wat mij het meest aanspreekt zijn de mensen, het is een komen en gaan van negers (....*) gekleed in kleurrijke opsmuk, met eindeloze variaties van sierlijke bewegingen.
Voor nu, beperk ik mij tot het maken van schetsen, om vertrouwd te raken met hun karakter. Later laat ik ze poseren. Ze babbelen continu, terwijl ze zware lasten op hun hoofd dragen, hun bewegingen zijn heel bijzonder. Hun handen spelen een essentiële rol, helemaal in harmonie met het slingeren van de heupen " (aldus Gauguin in een brief** aan het thuisfront).
(Ook) uit het citaat blijkt hoezeer Gauguin onder de indruk was van hetgeen hij om zich heen zag: de schoonheid van het eiland, haar inwoners en de rijkdom van de motieven.
*(oftewel de lokale bevolking, grotendeels bestaande uit -  sinds 1848 vrije, maar eerder tot slaaf gemaakten). 
** (Bron: Isabelle Cahn, Museo Nacional Thyssen-Bornemisza).

kleurrijke opsmuk en body talk

In het Van Gogh Museum zie je voor het eerst in de geschiedenis een tentoonstelling "gewijd aan een belangrijke, maar tot op heden onderbelichte periode in de artistieke carrière van Paul Gauguin", aldus het Amsterdamse kunsthuis. Het, in Vincent van Gogh en tijdgenoten gespecialiseerde museum heeft meerdere exemplarische werken van Laval en Gauguin uit hun tijd op Martinique in de collectie. En de basis voor deze verzameling werd gelegd door Vincent en Theo van Gogh zelf. Al in 1887* bewonderden de broers als een van de eersten Gauguin's werk uit Martinique en kochten zij drie stukken (twee schilderen en een schets).
* Een jaar later - in 1888 - ontmoette de beiden kunstschilders elkaar en we kennen de dramatische afloop (wanneer Van Gogh zijn oor afsnijdt).





1. Museumdirecteur Axel Rüger voor de Gauguin's. 2. Charles Laval, 'Zelfportret', 1888. 3. Paul Gauguin, 'Stilleven met profiel van Laval, 1886. 4. Conservator (en mede-samensteller) Joost van der Hoeven licht toe. 4. Charles Laval, 'Landschap van Martinique', 1887.
En het zat zo. Na een debacle met aandelen in het (te bouwen) Panamakanaal én een mislukte poging om ter plekke (in Panama, dus) met schilderen hun geld te verdienen, reisden Paul Gauguin (1848-1903) en schildersvriend Charles Laval (1861-1894) in het voorjaar van 1887 ziek*, gedesillusioneerd en berooid door naar het relatief dichtbij gelegen West-Indische eiland Martinique (toentertijd een kolonie, tegenwoordig een Frans 'overzees departement'). Daar hoopten zij aan te sterken én nieuwe inspiratie op te doen. 
Het duo betrok een hut gebouwd op een bebost terrein bergopwaarts, twee kilometer ten zuiden van de kustplaats Saint-Pierre. Dus zeg maar gerust in the middle of nowhere.
 Gauguin zou in Panama dysenterie en malaria hebben opgelopen.

In de korte tijd die ze op het eiland verbleven, maakten zij een reeks bijzondere, mooie kunstwerken waarop zij in geuren en kleuren het eilandleven vastlegden. Ze maakten het ene meesterwerk na het andere. Met name Gauguin was lyrisch over wat hij om zich heen zag en het landschap en de bewoners - met name de vrouwelijke - inspireerden hem bijzonder. 
Ze waren dusdanig onder de indruk, dat zelfs hun schilderstijl veranderde
Van de verschillende au plein air gemaakte schetsen maakte Gauguin nieuwe combinaties en daarmee gaf hij zijn eigen draai aan wat hij zag. Wat hem niet beviel, liet hij achterwege om vooral een ongerept paradijs te laten zien. Daarnaast zat er nauwelijks 'diepte' in het werk en geen schaduwen. De kleurvlakken waren 'plat' en daardoor haast grafisch. Hij experimenteerde met schuine penseelstreken, waardoor er zowel structuur als een levendige textuur aan het geverfde oppervlak ontstond.





1.Paul Gauguin, 'Komen en gaan, Martinique', 1887. 2. Paul Gauguin, 'Kustlandschap van Martinique', 1887. 3. Paul Gauguin, 'Studie van Martinikaanse vrouwen', 1887. 4. Charles Laval, 'Landschap op Martinique', 1887-1888. 5. Paul Gauguin, 'Martinikaans landschap', 1887.
Naast die schaduwloze, platte kleurvlakken (zeg maar 'ruimte zonder diepte'), spelen ook bomen een belangrijke rol in de schilderijen die zij van het dagelijkse leven maakten. En die twee elementen zijn kenmerkend voor Japanse prenten en dat geeft aan hoezeer Gauguin en Laval beïnvloed waren. Het japonisme vierde hoogtij, ook op die berg op het tropische eiland (zie ook mijn blog over Van Gogh & Japan).
Gauguin - en daarmee Laval, kwamen tot de conclusie dat het verbeelden van gevoelens, oftewel 'het innerlijke', belangrijker was dan het exact kopiëren van de werkelijkheid. Het natuurgetrouw weergeven was niet langer een must. En daarmee nam Gauguin en in zijn kielzog Laval afstand van het naturalisme en dientengevolge ook van het impressionisme.

"Een romantische mafketel"*

* aldus Jeroen Krabbé in aflevering 3 (Gauguin op Martinique) van zijn tv-serie over het leven van Paul Gauguin. 

De tijd op Martinique lijkt een soort blinde vlek te zijn in de kunstgeschiedenis: het verblijf was maar heel kort en de (kunst)wereld lijkt meer geïnteresseerd in de schilderijen die Gauguin maakte op het eiland Tahiti: de (soms controversiële) idyllisch, primitieve taferelen van wel heel jonge vrouwen (vaak meisjes nog) op het strand.
Maar Gauguin's Martinique-schilderijen waren wel degelijk de voorloper van dat latere werk op Tahiti. Gauguin verbeelde op Martinique zijn geïdealiseerde kijk op een kleurrijk, tropisch paradijs met  de weergave van 'porteuses', fruitdraagsters aan het werk. Keerzijde van de medaille: in zijn geromantiseerde weergave van het eiland (zowel van Martinique áls Tahiti) ging hij voorbij aan de harde, dagelijkse realiteit.




1. Paul Gauguin, 'Landschap op Martinique', 1887 (a la Japonaise). 2. Ooit toegeschreven aan Paul Gauguin, 'Boerderij op Martinique', 1887. 3. Paul Gauguin, 'Négreries Martinique', 1890. 4. Paul Gauguin, 'Zelfportret', 1888 of 1889. 
In de tentoonstelling 'Gauguin en Laval op Martinique' zie je de warme, kleurrijke schilderijen die Gauguin en Laval op Martinique maakten, samen met hun interessante voorstudies en grote, uitgewerkte pastels (in totaal 81 kunstwerken met 65 bruiklenen uit 12 verschillende landen)

Om het 'clichébeeld van een loom eilandleven vol zandstranden en wuivende palmbomen' te nuanceren én om de expo in een hedendaagse context te plaatsen maakte Jean-François Boclé, hedendaags kunstenaar uit Martinique en woonachtig in Parijs, speciaal voor deze tentoonstelling in het Van Gogh Museum een installatie. In 'Caribbean Hurricane' reflecteert Boclé op de tentoonstelling en geeft hij een ander perspectief op Martinique.

roddel en achterklap

Tot slot van dit relaas kan ik het niet nalaten wat roddel en achterklap met je te delen (niks menselijks is mij vreemd...). Volgens de analen werden Gauguin en Laval (na terugkeer in Frankrijk) verliefd op dezelfde vrouw en toen Laval zich in 1890 ook met haar verloofde, betekende dat het einde van hun vriendschap (cherchez la femme!).
Laval werd slechts 33 jaar oud. Hij stierf aan de bijverschijnselen van tbc. En er schijnen nogal wat schilderijen van Laval verloren te zijn gegaan of toegeschreven, dan wel gesigneerd als ware zij geschilderd door Gauguin (en dat alles natuurlijk om de prijs op te drijven). 
Ook Gauguin werd niet oud. Hij stierf op 54-jarige leeftijd op een van de eilanden in Frans-Polynesië, letterlijk doodziek van de syfilis en na verschillende hartaanvallen.

Jean-François Boclé bij (een deel van) 'Caribbean Hurricane'
De tentoonstelling 'Gauguin & Laval op Martinique' is te zien van 5 oktober tot en met 13 januari 2019. Bij het Van Gogh Museum is het een must om vooraf en online te reserveren (ook al heb je een Museum|jaar|kaart) en dat doe je hier.
Voor informatie over de bij de tentoonstelling georganiseerde evenementen (zoals lezingen, rondleidingen en workshop) kijk je ook even op de site. De mooie (heel leesbare) catalogus koop je in de museumshop.


-X-


Fijne dag!

zaaloverzicht.
Tekst en (iPhone)foto's: © Miriam van der Meer (www.agreylady.nl).

Auto Post Signature

Auto Post  Signature