VERWACHT! Alle highlights uit het nieuwe museumseizoen (deel II)

30 augustus 2018
Ben jij ook zo benieuwd naar de nieuwe tentoonstellingen? Naar aanleiding van de afgelopen weekend gehouden Amsterdamse Uitmarkt spitte ik door zo'n 40 museumwebsites om in kaart te brengen wat we zoal kunnen verwachten in het nieuwe culturele seizoen en ik kan je één ding vertellen: dat beloofd wat!

In deel 1 van mijn opsomming (en die lees je hier) berichtte ik al uitgebreid over het in 2019 te vieren 'Rembrandt-jaar' en kwamen het Centraal Museum (Utrecht), het CoBra Museum (Amstelveen) en Gemeentemuseum Den Haag aan de orde. Vandaag ga ik verder waar ik was gebleven, maar dan wel wat beknopter. De lijst is lang zat en anders wordt het een erg langdurig feuilleton. Dus vandaag krijg je in willekeurige volgorde het tweede deel van mijn onderzoek naar exposities voor het komend seizoen in musea kriskras door heel Nederland.

Kijk je mee?


Hella en Freek de Jonge, foto: Anton Corbijn

Ik begin goed met het Groninger Museum. Daar zie je van 15 september tot en met 28 oktober (dus maar zo'n 6 weken) 'Hella en Freek de Jonge: Het Volle Leven'. De expo vertelt het verhaal over hun activiteiten in Groningen aan de hand van hun kunstcollectie en persoonlijke eigendommen zoals kostuums, decorstukken e.d.

Het Parool kopte vorige week met 'breaking news': "in Hockney - Van Gogh (28 februari - 26 mei 2019) wil het Van Gogh Museum de 'onmiskenbare invloed' van Vincent van Gogh op het werk van David Hockney laten zien. "De bezoeker leert over de liefde van beide kunstenaars voor de natuur, hun gebruik van felle kleuren en het experimenteren met perspectief."
Ik kan niet wachten!
Eerder al kun je in hetzelfde museum terecht voor 'Gauguin + Laval op Martinique'. En die titel dekt de lading, dus verder geen commentaar. (5 oktober - 13 januari 2019). Last but not least zie je volgend jaar (van 21 juni - 1 september 2019) 'Van Gogh en de Zonnebloemen': ontdek aan de hand van dat én andere kunstwerken hoe belangrijk de zonnebloem was voor Van Gogh."

Als kunst je lief is!

Het Kröller-Müller Museum in Otterlo en de Vereniging Rembrandt organiseren in het najaar van 2018 gezamenlijk de tentoonstelling 'Als kunst je lief is'. "Voor de gelegenheid worden ruim 80 werken afkomstig van 40 musea bijeengebracht die in de periode 2008-2018 mede met steun van de Vereniging Rembrandt zijn verworven. Vormgever van de expo is stylist|kunstenaar Maarten Spruyt: altijd goed voor spektakel. (30 september - 3 februari 2019).

In het Noordbrabants Museum zie je een grote najaarstentoonstelling met werk van (Brabander) Jan Sluijters. 'De wilde jaren' handelt over zijn tijd in Parijs: de toen nog jonge kunstenaar kwam daar in aanraking met de avant-garde kunst van die tijd (17 november - 7 april 2019).




Impressies van de Amsterdamse Uitmarkt 2018 met op de 2de foto Axel Rüger, algemeen directeur van het Van Gogh Museum. 
Van de Kunsthal kreeg ik desgevraagd een keurig lijstje met alle te verwachte exposities. Fijn. Ook dit Rotterdamse kunsthuis is erg productief, dus ik beperk mij tot de tentoonstellingen die ik zelf wil gaan bekijken. Dus daar gaan we.
Susan Barnett, 'T-shirt Truth' van  8 september t/m 16 december 2018. Een tentoonstelling met 65 foto's van deze Amerikaanse fotograaf die mensen met uitgesproken T-shirts 'portretteerde'. Op het populaire kledingstuk allemaal politieke, culturele en sociale kwesties ('I will save the world', 'I'm Muslim don't panik' en 'Eat the rich'). 

De blockbuster wordt zonder enige twijfel: 'Actie<>Reactie, 100 jaar kinetische kunst'. Van 22 september tot en met 20 januari 2019 presenteert de Kunsthal "een indrukwekkend historisch overzicht van kinetische kunst: de abstracte kunststroming uit de 20e eeuw waarin licht en beweging centraal staan." Zo'n tachtig werken van de grootste 'kineten' aller tijden en ik noem er enkele: de draaiende rotorreliëfs van Duchamp, de mobiles van Calder, de 'machines' van Tinguely, maar ook Von Graevenitz, Riley en Kusama. "Voel, kijk, ruik, hoor en onderga de ritmes, flikkering, trillingen, instabiliteit en krachtvelden tot aan de kosmos toe." Dat wordt smullen!

I'm Muslim Don't Panik, 2012, © Susan Barnett, ClampArt.
Hans Haacke, Blaues Segel, 1964-1965, Collectie FRAC Grand Large – Hauts-de-France, Duinkerke, Foto Wolfgang Neeb
Leo Cabral, free surfer/airport employee, Florianópolis, Santa Catarina, Brazil, ©Stephan Vanfleteren.
Ook in de Kunsthal Rotterdam de tentoonstelling met de zwart|wit fotografie van de Belgische kunstenaar Stephan Vanfleteren, genaamd 'Surf Tribe'. Zeventig portretten van surfers over de hele wereld "met een liefde voor het water en de verslaving aan de golf". (13 oktober 2018 t/m 13 januari 2019).  
Kijk voor de rest van de programmering vooral even op de website van de Kunsthal.

Wordt die expo met kinetische kunst in Rotterdam sensationeel: wat dacht je van een tentoonstelling met de naam 'A Balancing Act'? Kunsthal Kade in Amersfoort "laat verschillende (inter)nationale kunstenaars zien die in sculpturen, installaties, foto's, schilderijen, performances, tekeningen en videowerken het vinden van equilibrium onderzoeken." (En equilibrium is een moeilijk woord voor evenwicht). De exhibitie is te zien van 15 september t/m 6 januari 2019 en zodra deze opent, kun je op deze plek een verslag verwachten. Want mark my words: razend interessant! 


1. Daniel Firman, 'Nasutamanus', Courtesy of Perrotin, foto: Guillaume Ziccarelli. 2. De stand van Kunsthal Kade op de Uitmarkt.
Museum de Fundatie in Zwolle presenteert van 22 september t/m 6 januari 2019 de tentoonstelling Giacometti-Chadwick, 'Facing Fear'. In de tentoonstelling zie je meer dan 150 (beeldhouw)werken en niet eerder werd het werk van beide kunstenaar - Alberto Giacometti en Lynn Chadwick - met elkaar gecombineerd. "Beide kunstenaars gaven, elk op zijn eigen wijze, vorm aan de fundamentele angst die het dagelijks leven in Europa in de jaren vijftig en zestig beheerste (....). Behalve de verschillen zijn er veel overeenkomsten te herkennen in de oeuvres van deze kunstenaars."

Tot slot krijg je nog een paar tentoonstellingen in telegramstijl:

Zo.
En is dit dan een volledige lijst? Absoluut niet en verre van dat. Dus mocht je een gouden tip hebben voor een niet te missen expo? Deel die dan met ons. Schroom niet om een reactie achter te laten.


-X-


En dan iets heel anders. Mijn volgende verslag komt vanaf ShowUp, een inkoopbeurs voor woon-accessoires. Ook heel leuk!

So stay tuned!

'Hollandsche luchten' tijdens de regenachtige Uitmarkt 2018.....
Tekst en (iPhone) foto's © Miriam van der Meer (tenzij anders vermeld).

VERWACHT! Het nieuwe museumseizoen 'live' vanaf de Uitmarkt 2018

26 augustus 2018
Heet van de naald en vers van de pers. Dit weekend (24 t/m 26 augustus) vindt op het Oosterdok en het Marineterrein in Amsterdam de (regenachtige) 41e Uitmarkt plaats. Niet te missen, want ook op televisie (NPO 1 en 2) zie je vanaf het hoofdpodium diverse programma's met muzikale optredens, theaterspektakels, cabaret en klassieke muziek. Drie dagen lang voor nop genieten van een batterij aan optredens, de Uitmarkt Junior voor de kleintjes, de jaarlijkse boekenmarkt en natuurlijk ook het BankGiro Loterij Museumkwartier.
Het wát?

Traditiegetrouw opent het nieuwe culturele seizoen met de Uitmarkt in Amsterdam. Kijk je mee naar mijn verheuglijstje qua beeldende kunst (en een ietsiepietsie mode en design)?



Ook op de Uitmarkt: de Dalai Lama (just kidding). Van 16 september t/m 3 februari 2019 in De Nieuwe Kerk op de Dam in Amsterdam 'Het leven van Boeddha, de weg naar nu'. 
Nog een keer? Het BankGiro Loterij Museumkwartier. Oké. (Kijk, dat een evenement als de Uitmarkt zwaar gesponsord moet worden, dat begrijp ik ook wel. Dat kan tegenwoordig niet anders en op zich ook helemaal niet erg. Maar die naam?) 
Hoe dan ook: op de Uitmarkt zie je zo'n 35 musea (dus zeker niet alleen die in Amsterdam) die voor deze gelegenheid het toegestroomde publiek informeren over nieuwe tentoonstellingen. En daar wil ik het mijne van weten. De presentatie van de activiteiten-agenda voor seizoen 2018 - 2019*.
exposities tot en met augustus 2019.

BankGiro Loterij Museumkwartier

Tijdens het afgelopen kunst- en cultuurseizoen besteedde ik veelvuldig aandacht aan diverse exposities in den lande en precies dát ben ik van plan te blijven doen. En ter voorbereiding stak ik zaterdag op de Uitmarkt mijn licht op, nadat ik al eerder onderzoek had gedaan naar de nieuwe programmering van musea die niet op het Marineterrein vertegenwoordigd zijn. In deze én mijn volgende blogpost lees je de bevindingen van mijn research en krijg je inzicht in wat je de komende tijd zoal kunt gaan verwachten. Zie hier mijn keuze uit het nieuwe (en overigens enorme) museumaanbod.

Strike a pose

Terug naar de Uitmarkt. Een leuke activiteit bij stand 93 van de promotors van het 'Rembrandt-jaar' (daarover later meer). Daar wordt de mogelijkheid geboden om de (overigens weinig benijdenswaardige) hoofdrol te spelen in het schilderij 'De Anatomische Les'. In een 3D-photobooth ben je zelf onderwerp van een lesje ontleedkunde. Zo je wilt slechts gekleed in een lendendoek, net zoals op het echte schilderij. Maar figureren in een zelfportret als Rembrandt, als bezoeker in zijn atelier of als lidmaat in 'De Nachtwacht' kan ook. Dan graag wél geheel gekleed.
Ook bij het Van Gogh Museum een gimmick: daar is een 'tunnel' waarin een gigantische blow-up van Van Goghs 'Amandelbloesem' te zien is. "Loop door het schilderij en ontdek het verhaal áchter het schilderij."





Impressies vanaf de Uitmarkt 2019. Photobooth. © Dropstuff.
Goed, dan het volgende. Heel 2019 staat in het teken van Rembrandt en de Gouden Eeuw. Aanleiding is de 350ste sterfdag van Hollands' beroemdste Meester op 4 oktober 2019 én heel slim en met beide handen aangegrepen door het Nationaal Toerismebureau NBTC en de city-marketing van de deelnemende steden, want zowel in Leeuwarden, Amsterdam, Den Haag en Leiden* zijn er exposities over en met Rembrandt.
* In de Lakenhal in Leiden pas in het najaar 2019.

Het Rembrandt en de Gouden Eeuw-jaar

Het Fries Museum in Leeuwarden trapt af, want daar zie je vanaf 24 november (tot 17 maart 2019) 'Rembrandt en Saskia, liefde in de Gouden Eeuw'. "Als meest beroemde Friese bruidspaar ooit, zijn Rembrandt en Saskia de rode draad in deze tentoonstelling." Want wat blijkt? Saskia Uylenburgh werd geboren en groeide op in Leeuwarden. Kortom: een verhaal over een 'society-huwelijk in de zeventiende eeuw'.

Het Mauritshuis in Den Haag grijpt het 'feestjaar' aan om voor het eerst in het bestaan van het museum de hele collectie-Rembrandt van Rijn in één expositie te tonen: 'Rembrandt en het Mauritshuis' (31 januari – 15 september 2019). "Van elk schilderij wordt het verhaal verteld hoe het in de verzameling van het museum terecht is gekomen."

Met de tentoonstelling 'Rembrandt’s Social Network' (1 februari – 19 mei 2019) besteedt het Rembrandthuis aandacht aan Rembrandts familie, vrienden en zakenpartners en de rol die zij speelden in zijn leven en werk. "Als een goede netwerker zette hij zijn sociale netwerk actief en doelbewust in. Hij had familie en vrienden die hem hielpen, die zijn kunstwerken kochten, die hem geld leenden en hem artistiek uitdaagden."




1. en 4. Foto's van ©Museum Het Rembrandthuis. 2. Beeldmerk tentoonstelling 'Alle Rembrandts', ©Rijksmuseum. 3. Zelfportret Rembrandt, beeld van ©Mauritshuis.
Het Rijksmuseum eert Rembrandt met 'Alle Rembrandts'. "Nooit eerder pakte het Rijksmuseum uit met een tentoonstelling van alle werken van Rembrandt uit de collectie: 22 schilderijen, 60 tekeningen en 300 prenten. Samen geven ze een beeld van Rembrandt als mens: wat zag hij, wat fascineerde hem? Je ziet in de expo hoe Rembrandt zijn verhalen vertelde en hoe vernieuwend hij daarin was. (15 februari – 10 juni 2019)

'Inspired by Rembrandt' (7 juni – 1 september 2019) toont de meest opmerkelijke voorbeelden uit de verzameling van het Rembrandthuis. "Ontdek de verrassende selectie van oud en nieuw, groot en klein, fijn en los. Rembrandts etsen zijn goed vertegenwoordigd, maar het museum bezit ook prenten van voorlopers, tijdgenoten en werk van moderne en hedendaagse kunstenaars die zich door Rembrandt hebben laten inspireren."

Goed, tot zover. Wel weer even genoeg Rembrandt. 😉

Over naar Utrecht. In het Centraal Museum zie je aankomend seizoen twee interessante expo's. In 'De Line Up, de kracht van tekenen' (22 september - 18 november 2018) ligt de nadruk op het tekenen als handeling. "Het gaat dus niet zozeer om het resultaat – het beeld – maar meer om hóe er getekend wordt – de werkwijze, het proces van tekenen." Met werk van o.a. Armando, Constant, Marlene Dumas, Iris Kensmil, Mark Manders, Jan Schoonhoven, Koen Taselaar en ga zo maar door.

En dan goed nieuws voor liefhebbers van Caravaggio (1571-1610) en zijn navolgers. Voor 'Utrecht, Caravaggio en Europa' in hetzelfde museum (Centraal Museum) heeft het Vaticaan toegezegd een topstuk van de Italiaanse schilder in bruikleen te zullen geven. "Met zeventig meesterwerken laat de tentoonstelling voor het eerst de Utrechtse Caravaggisten naast hun Europese collega’s zien." (16 december - 24 maart 2019).


1. Koen Taselaar, Extended yingyang tittitwister (detail), 2014. 2. Hendrick ter Brugghen, De roeping van Mattheus, 1621 (beide foto's ©Centraal Museum).
'Een Ontembare Kracht' ©Cobra Museum.
Dan het kind als inspiratiebron voor CoBrA en de kunst van nu. 'Een Ontembare Kracht' is een tentoonstelling waarin het Cobra Museum in Amstelveen "de creativiteit, spontaniteit en puurheid van kinderen toont, onderzoekt en kritische vragen stelt bij de mythes hierover. In een bijzondere opstelling waarbij gebouwd, gekropen en geklommen moet worden, voelen de kinderen zich in het museum helemaal thuis en worden volwassenen in staat gesteld het kind in zichzelf te herontdekken." (6 oktober - 3 februari 2019).
Ik ben benieuwd.

In het Haagse Gemeentemuseum zitten ze niet stil (en dat is een understatement). Daar zijn in het betreffende tijdvak (september 2018 t/m augustus 2019) maar liefst acht tijdelijke exposities te zien. Een beetje veel van het goede om ze hier te bespreken, dus kijk vooral even op de website. Vermelding verdient 'Glans en Geluk': kunst uit de wereld van de Islam (8 september - 3 maart 2019) en twee vertoningen die ik - ijs en weder diende - zeker weten zal bezoeken.

Allereerst opent op 17 november (t/m 24 maart 2019) 'Femmes Fatales': de allereerste tentoonstelling in de modegeschiedenis die volledig is gewijd aan vrouwelijke modeontwerpers. Creëren zij anders dan hun mannelijke collega’s waar het damesmode betreft? Deze en nog zo wat van dit soort vragen worden beantwoord en je ziet werk van o.a. Chanel, Lanvin, Quant, Westwood, Prada en Nederlandse ontwerpers als Fong Leng, De Vries en Van Herpen. Dus zet maar vast in je agenda!
Ook bewonderenswaardig wordt de expositie over topfotograaf Erwin Olaf. Het Gemeentemuseum en het Fotomuseum Den Haag brengen met een dubbeltentoonstelling een eerbetoon aan één van Nederlands beroemdste fotografen, die op 2 juni 2019 zestig jaar wordt.
(16 februari 2019 - 12 mei 2019).




1. Moskeelamp, Syrië of Egypte, 1322-1328, schenking van de Vrienden van het Gemeentemuseum Den Haag. Foto: Mounir Raji - Visionary Agency. 2. Tegel met kalligrafie in reliëf, Iran, 1200-1400, beiden eigendom Gemeentemuseum Den Haag. 3. Iris van Herpen, Wilderness Embodied Courtesy, Iris van Herpen. Foto: Petrovsky & Ramone. 4. Mary Katrantzou, collectie zomer 2018. Petrovsky & Ramone (foto), Maarten Spruyt (art direction) Courtesy Mary Katrantzou, beiden foto's voor Gemeentemuseum Den Haag.  5. Erwin Olaf, 'Keyhole #6', 2012 © Erwin Olaf. 
He, he....
Kun je nagaan: ik ben nog niet eens halverwege. Toch laat ik het hierbij.
Zoals afgesproken vervolg ik mijn opsomming in een nieuwe blogpost in de loop van de week.


-X-


Tot dan.

Niet de meest flatterende foto, maar ach.... Moi in de stand van Museum TV.
Tekst en (iPhone) foto's © Miriam van der Meer (www.agreylady.nl), tenzij anders vermeld.

Een lesje smaakontwikkeling: 'Eyeopener - Kunsthandelaar M.L. de Boer' in het Rijksmuseum

18 augustus 2018
Klein, maar fijn en daardoor makkelijk over het hoofd te zien. Van de week bezocht ik 's lands beroemdste museum, alwaar in twee zalen in de Philipsvleugel* kleinoden hangen en staan uit de verzameling van kunsthandelaar en galeriehouder M. L. de Boer. Negenentwintig mooie, toegankelijke schilderijen en negen idem dito sculpturen waaraan je zijn goede smaak kunt aflezen. Want dat had de voormalige fotograaf door de jaren heen wel ontwikkelt: oog voor kwaliteit en wars van modeverschijnselen. Van 'publiciteitsbeluste kunstenaars zoals bijvoorbeeld Jeff Koons of Julian Schnabel had hij een afschuw', aldus zijn zoon in een interview. "Charlatans waren dat, die met veel tamtam prutswerk verkochten voor kunst".

Kijk je mee naar de smaakvolle hommage aan een rasverkoper in de tentoonstelling 'Eyeopener. Kunsthandel M.L. de Boer' in het mooie Rijksmuseum?



1. Maurice Wyckaert, 'Levensboom', 1970. 2. Zaaloverzicht. 3. Charley Toorop, 'Stilleven met een aarden kruik', 1914.
De expositie komt niet uit de lucht vallen, want het is naar aanleiding van het verschijnen van het boek 'Tussen figuratie en abstractie (De geschiedenis van Kunsthandel M.L. de Boer') van Caroline Roodenburg-Schadd* dat het Rijksmuseum een aantal topstukken van deze voormalige galerie presenteert.

Caroline Roodenburg deed onderzoek naar de kunsthandelaar die zich meteen na de Tweede Wereldoorlog vestigde in een chic pand aan de Keizersgracht in Amsterdam. De zaak werd een begrip in de Nederlandse kunstscene, want bij Martien de Boer (1907-1991) kon de potentiële koper terecht voor een breed aanbod van Nederlandse en Franse kunst uit de hele 20ste eeuw.

De handelswaar van De Boer bestond uit schilderijen van pioniers van de moderne kunst, zoals Jan Sluijters, Leo Gestel en Jan Toorop, maar ook eigentijdse schilders als Kees Verwey, Otto B. de Kat en Eugène Brands. Daarnaast vertegenwoordigde De Boer ook een aantal succesvolle beeldhouwers en vanaf het einde van de vijftiger jaren komt bij dit aanbod ook Franse kunst, zoals de naoorlogse 'lyrische abstractie' van de Nouvelle École de Paris.

* De kunsthistoricus, auteur, onderzoeker en tentoonstellingsmaker is gespecialiseerd in de periode 1850-1970.





1. Jan Wiegers, 'Portret van Hendrik Werkman', 1929. 2. Eugéne Dodeigne, 'Figuur', 1976. 3. Jan Sluijters, 'Portret van de zangeres Dina Diependaal', 1914. 4. Peter Alma, 'Stilleven met blaasbalg, hamer en hakmes', 1918. 5. Serge Poliakoff, 'Abstracte compositie', 1963.
Martien de Boer - die de ondernemersgeest met de paplepel had binnengekregen (zijn vader was ook middenstander) - begon zijn carrière in 1928 met één fotografiewinkel en uiteindelijk zouden dat vier vestigingen worden (in Uithoorn en Aalsmeer). En met die nering leerde hij de moderne kunst waarderen. Naast de ingelijste foto's in zijn studio's en etalages, breidde De Boer zijn assortiment uit met de verkoop van lekker 'toegankelijke' schilderijen en tekeningen (De Boer noemde dat "verkopelijke kunst"). De kunststukken gaven de fotozaken immers een artistieke uitstraling én ze waren een welkome aanvulling op de omzet van die winkels.
Van lieverlee en al doende ontwikkelde De Boer - autodidact qua kunstkennis - zijn ongeoefende oog én zijn eigen stijl en voorkeur.

rust en goede smaak

In eerste instantie begon De Boer met "nogal braaf geschilderde landschappen en stillevens", maar al snel kwamen er in het deftige pand aan de Keizersgracht naast deze realistische- ook expressionistische kunstwerken te hangen. Toch was én bleef het motto: kwaliteit en continuïteit. "Modeverschijnselen interesseren mij niet. Het gaat om rust en goede smaak". 
Maar allengs valt de kunsthandelaar op omdat hij zich specialiseerde in moderne en hedendaagse kunst dat zich bewoog tussen figuratie en abstractie. Zijn tentoonstellingen werden voor de bezoekers heel vaak 'eyeopeners', maar altijd heel beschaafd en deftig. Zelf verwoordde hij het als volgt: "het gaat in de kunst niet om het spectaculaire, maar om het wezenlijke, de kwaliteit".





1. Jan Toorop, 'Bomschuiten bij Katwijk', 1899. 2. Nicolas de Staël, 'Vaas met grijze bloemen', 1953. 3. Zaaloverzicht. 4. Theresia van der Pant, 'Uilbeeld II', 1989. 5. Giorgio Morandi, 'Stilleven', 1950.
De Boer's eigen smaak ontwikkelde zich zoetjes aan door heel veel kunst te bekijken én door zijn omgang met bevriende kunstenaars en hij probeerde op zijn beurt zijn klanten 'mee op te voeden'. Zijn selectie van kunst beïnvloedde de smaak van zijn clientèle: hij nam ze als het ware bij de hand en probeerde hen te interesseren voor meer abstracte kunst.

lesje smaakontwikkeling

Met zijn instelling van "vernieuwing gebaseerd op traditie" werd Martien de Boer de smaakmaker in de jaren 50, 60 en 70 voor liefhebbers van kunst die de tomeloze vernieuwingsdrang niet of nóg niet konden bijbenen.

In de 60 jaar dat de kunsthandel bestond - van 1945 tot 2006 - werden bijna 15.000 kunstwerken verkocht aan "een toegewijde klantenkring van particulieren, bedrijven, banken, gemeenten, musea én kunstenaars", aldus de zaaktekst.
Kortom: Martien de Boer heeft goed geboerd.

De tentoonstelling 'Eyeopener. Kunsthandel M.L. de Boer' is nog te zien tot en met 16 september. Kijk even op de site van het Rijksmuseum voor bezoekersinformatie.


-X-


Volgende week (24-26 augustus) is het weer Uitmarkt in Amsterdam. Ik focus mij op de museum-markt en daarvan doe ik uiteraard verslag.

Later....!

Fernand Léger, 'De witte ster', 1943.
* "De Philipsvleugel is ontstaan door een aantal uitbreidingen van het hoofdgebouw (uit 1890) die architect Pierre Cuypers en zijn zoon Jos tussen 1909 en 1916 ontwierpen. Een bijzonder gedeelte is het Fragmentengebouw. Daarin zijn stukken van gesloopte gebouwen uit heel Nederland verwerkt. Volgens Cuypers moesten die delen bewaard blijven, omdat ze van historische waarde voor Nederland waren. De fragmenten bestaan onder meer uit de bogen uit het trappenhuis van het Constantijn Huygenshuis uit Den Haag en een muur van het stallencomplex van het Kasteel van Breda." Bron: De Architect.

Tekst en alle (iPhone)foto's: © Miriam van der Meer (www.agreylady.nl).

"Voor het voorbij is": Dolf Toussaint in het Stadsarchief Amsterdam

15 augustus 2018
Weet je hoe Dolf Toussaint zijn fotografie omschreef? Hij noemde het "een voet tussen de deur van de tijd". Mooi uitgedrukt. De schrijver en journalist die noodgedwongen ging fotograferen had een onbedwingbare neiging om alles vast te leggen, want "voor je het weet is het voorbij".
Vanaf de jaren zestig struinde de ras-Amsterdammer met zijn camera door Mokum en in de zwart/wit-foto's portretteerde hij iedereen die voor zijn lens kwam. Kinderen, Jordanezen, kroegtijgers en hoerenlopers, huisvrouwen, duivenmelkers, Dam-zitters, marktkooplieden, Ome Joop en Tante Sjaan. 
Boeren, burgers, buitenlui...

In het Amsterdamse Stadsarchief zie je tot en met 4 november een overzicht van het werk van deze 'zwerffotograaf'. Kijk je mee naar de mooie foto-documentaire met de tijdgeest van verandering?


1. De Dam, 1971-1972. 2. Reclamefoto voor afwasborstel Lola, ca. 1960 (herdruk 2018).
Dolf Toussaint (1924-2017) startte zijn carrière als journalist gespecialiseerd in de verslaglegging van het herstel van de naoorlogse bedrijvigheid en toen zijn fotograaf op een bepaald moment verstek liet gaan, besloot Toussaint zelf de camera ter hand te nemen. Een gouden greep, want vanaf dat moment was de fotograaf in hem geboren.

In het begin bracht hij zijn gezin uitgebreid in beeld, want waar anders te experimenteren dan in de huiselijke sfeer? Hij maakte ontroerend mooie en intieme foto's van vrouw en dochters en van lieverlee richtte hij zijn lens naar de straat om ook het zich daar voltrekkende dagelijkse leven vast te leggen. Geen overbodige romantiek, maar met humor het echte leven documenteren, daarin was Toussaint een meester. Hij had het voordeel dat mensen in die zestiger jaren geen bezwaar hadden om gefotografeerd te worden. Integendeel zelfs en dat is tegenwoordig wel anders (om begrijpelijke redenen overigens).

Zwerffotograaf  

De foto's die hij schoot waren ongedwongen en authentiek: absoluut geen poses en ensceneringen. En zelf aan de rand van de volksbuurt wonend, maakte hij in 1965 een indrukwekkend fotoboek, getiteld 'De Jordaan'. De bijschriften in het koffietafelboek werden geschreven door stads-chroniqueur en 'Kronkels'-columnist Simon Carmiggelt en reken maar dat die treffend aansloten bij de beelden. "Dit boek toont u geen gevels, maar mensen", schreef Carmiggelt.
(Het boek - jarenlang een collector's item - is overigens nog/weer te koop).





1. en 5. Zaaloverzicht. 2. Voetboogstraat 33, ca. 1963. 3. Laurierstraat, 1962-1963. 4. Palmpasen, ca. 1965.
Na 'De Jordaan' liet het succes niet lang op zich wachten: de treffende manier waarop hij de mensen in beeld bracht maakte hem plotsklaps tot een gezien fotograaf. Hij hield van de stad en wist als geen ander mensen in hun sociale omgeving vast te leggen.

toen was geluk nog heel gewoon...

Mannen met hoeden en opgeschoten jongens met vetkuiven of  'Beatles-haar'. Vrouwen met sjaaltjes over hun gepermanente krullen of stijf getoupeerde 'suikerspinnen'. Een vrouw hangt uit het raam en roept haar matten-kloppende buurvrouwen toe. Jongetjes met schepnetjes en hengels en meisjes op het klimrek. 
Het tijdsbeeld is evident en Toussaint was erbij. Sociaal bewogen ook. De foto's hebben een hoog "toen was geluk nog heel gewoon"-gehalte, maar schijn bedriegt. Toussaint was vooral geëngageerd en fotografeerde de 'overgeslagenen', zoals hij de mensen noemde met weinig geld of invloed en hij wist als geen ander dat de stad op het punt stond ingrijpend te veranderen. Later versloeg Toussaint ook de roerige sociale onrust van eind jaren zeventig en begin jaren tachtig. 

De stadsvernieuwing en 'veryupping' ging Toussaint aan het hart. Het was een belangrijke drijfveer die hij mooi verwoordde in een artikel in Het Vrije Volk in 1965: "ik heb een sterke behoefte om vast te houden en vast te leggen, (...) trachtten een voet tussen de deur van de tijd te krijgen. Het is een verzet tegen de vergankelijkheid". 






1., 2. en 6. Zaaloverzichten. 3. Vinkenstraat, 1962-1963. 4. Noordermarkt, 1962-1962 5. Op de brug over de Prinsengracht, 1962-1963 (Coll. familie Toussaint).  
Naast maker van 'stadsgezichten' was Toussaint ook een belangrijk parlementair fotograaf. Vanaf het eind van de jaren zestig legde hij zich in opdracht van Vrij Nederland toe op het fotograferen van de Haagse politiek, ook weer op een directe en persoonlijke manier.
De Volkskrant omschreef zijn politieke werk verleden jaar bij zijn overlijden alsvolgt. "Toussaint was een kei in het vastleggen van onderonsjes. Of dat nu buiten een kroeg in de Jordaan was of in de wandelgangen van de Tweede Kamer, het maakte niet veel uit: Toussaint bracht zijn straatinstinct mee naar het parlement, met scherpe en humorvolle foto's als resultaat".

jeugdsentiment

Ik zie ze nog wel eens in de tram of op de markt: platina-geblondeerde dames met een voorkeur voor ietwat opzichtige gouden sieraden, studs en strass (oftewel bling-bling) en kledij met veel kant en allerlei dierenprints. Leggings. Het Jordanese tiep uit autochtonië. Dolf Toussaint heeft gelijk gehad: ze zijn er nog, maar niet met veel.

De stad is in de periode dat hij fotografeerde - tussen omstreeks 1960 en 2000 - ingrijpend veranderd. In de Jordaan wonen nu yuppen en expats.

Stadsarchief Amsterdam, Vijzelstraat 32.
Voorbij die tijd.

De tentoonstelling "Amsterdam voor het voorbij is" is nog tot en met 4 november te zien in het Stadsarchief in de Vijzelstraat. Een goede gelegenheid om ook het mooie gebouw eens te bekijken. Het markante pand - dat in de volksmond de naam 'De Spekkoek' kreeg - werd ontworpen door architect Karel de Bazel en het geldt als zijn belangrijkste werk. Het werd gebouwd tussen 1919 en 1926 ten behoeve van de Nederlandsche Handel-Maatschappelijk (zoals ook te lezen is op de gevelsteen boven de ingang).
Met een aantal originele details (zie bijvoorbeeld de kluis in de kelder) zeker de moeite van een bezoek waard. 


-X-


Voor de grap en stiekem heb ik ook een (van de weinige en onscherpe) foto's uit mijn jeugd 'verstopt'. Het meisje rechts op de foto tijdens de Palmpasen-optocht (met de korte pony en appelwangetjes): dat ben ik. Helemaal links staat 'grote' zus Joke. :-)
Jeugdsentiment....

Tekst en foto's van de tentoonstelling: © Miriam van der Meer. Foto's van Dolf Toussaint, collectie Stadsarchief Amsterdam, tenzij anders vermeld.

Auto Post Signature

Auto Post  Signature