Powermask: een bonte maskerade in het Wereldmuseum

21 februari 2018
Het eerste wat opvalt wanneer je de tentoonstellingszaal binnenkomt is het bewegende beeld op de in een lange rij geplaatste monitoren. Die beeldschermen tonen een uitbundige videocompilatie, waarin te zien is hoe maskers oorspronkelijk en tijdens rituelen werden gedragen. Dit deels historische, maar ook recenter beeldmateriaal wordt afgewisseld met opnamen van catwalks, carnavalsoptochten, religieuze processies, modeshows en voorstellingen waar ook gezichtsbedekkingen zijn te zien.
Fascinerend.

Aan de oever van de Maas en met een prachtig uitzicht op de Erasmusbrug staat aan de Willemskade een historische pand waarin sinds jaar en dag het Wereldmuseum is gevestigd. En voor de duidelijkheid: dit speelt zich af in Rotterdam. (Zo kom ik er nooit en vervolgens drie keer in één week). Ik bezocht daar - in het onderhoudende gezelschap van vriend en collega-blogger M. - de kleurrijke en eigenzinnige tentoonstelling Powermask die werd samengesteld door de al even kleurrijke en eigenzinnige modeontwerper Walter van Beirendonck.
Beter laat dan nooit...



1. tentoonstellingsopening. 2. 'Spaghettiman' (1993) van Paul McCarthy. 3. Een (deel van het) morenada kostuum (danza de la morenada) uit Bolivia. 
Dit weblog begin ik met een bekentenis: ik heb het niet zo op tribale kunst. In mij schuilt geen groot liefhebber van kunstvoorwerpen van exotische volksstammen. Die desinteresse zal zeker ook te maken hebben met de manier waarop die collecties (met al die Boeddha- en afgodbeelden, doden- en duivelsmaskers, speren, kano's en what ever) in het verleden geëxposeerd werden. Nogal duf en sul. 

En ik ben blijkbaar niet de enige die er zo over denkt. In een interview in het NRC naar aanleiding van de opening van 'Powermask - The Power of Masks' (op 1 september vorig jaar) zei kunsthistoricus en mede-samensteller Alexandra van Dongen het volgende. "Dit Wereldmuseum met zijn fantastische collectie en archief was op sterven na dood". Da's klare taal en ook het Amsterdamse Tropenmuseum heeft hele zware jaren achter de rug en stond aan de rand van de afgrond. Want, naast de toenemende kritiek op de koloniale en euro-centrische historie van dergelijke musea, hebben deze collecties door de algehele globalisering 'alleen' nog een historische  betekenis en dat óp zich zou onvoldoende bestaansgrond zijn.
En daar kan ik mij dus wel iets bij voorstellen.




1. Masker van een Blanc Moussi, Stavelot, Belgie. 2. Zaalfoto © Wereldmuseum Rotterdam. 3. Masker 'lor', Tolai, Papoea Nieuw-Guinea. 4. Zaalfoto © Wereldmuseum Rotterdam.
"Dat moet anders" dacht het zieltogende Wereldmuseum en dat heeft geresulteerd in een expositie met maskers gecureerd door de eigenzinnigheid zelve: de Belgische modeontwerper Walter van Beirendonck (61). En daarmee kreeg het museum zelfs mij enthousiast voor een bezoek.
Petje af en missie geslaagd.

(Al sinds begin september vorig jaar) en nog t/m 18 maart kun je in het Wereldmuseum de tentoonstelling bewonderen. En hoewel erg hoog op mijn verheuglijstje, was het er nog niet eerder van gekomen om de tegendraadse masker-show te gaan bekijken.
Maar goed:

beter laat dan nooit

De Antwerpse modeontwerper kreeg de vrije hand om geheel naar eigen inzicht een tentoonstelling te maken (samen met de eerder genoemde kunsthistoricus Alexandra van Dongen en antropoloog Sonja Wijs)Niet zo'n vreemde keus als je weet dat Van Beirendonck al vanaf de start van zijn mode-loopbaan invloeden uit tribale kunst in zijn creaties verwerkt. En sinds de tachtiger jaren is de eigenzinnige designer gefascineerd door het fenomeen gezichtsbedekking. (En hij is zeker niet de enige, want ook kunstenaars als Pablo Picasso, James Ensor en Keith Haring lieten zich zo nu en dan door maskers inspireren). De mode-ontwerper zegt hierover: "een masker verandert je identiteit, roept een bepaalde sfeer op en heeft direct impact".
In de expo is goed te zien dat een masker het de drager mogelijk maakt om zich 'onzichtbaar' of iemand anders te wanen.




Zie tekst hieronder: 1. t/m 4. en respectievelijk Pablo Picasso, George Braque, nogmaals Pablo Picasso en Helena Rubinstein.
In de mooie tentoonstelling wordt met respect en een artistieke invalshoek een beeld geschetst van de verschillende facetten van maskers en krijg je tekst en uitleg over de herkomst en het gebruik. Daarnaast zie je de relatie tussen de westerse kunst en Afrikaanse maskers, het super- en boven-natuurlijke van rituele maskers, maskers in de mode en maskers als fetisj (zoals bijvoorbeeld in SM).

verhulling en onthulling

De aanpak van Van Beirendonck kun je gerust - en zoals te verwachten van deze balsturige designer met een grote verbeeldingskracht - verrassend en tegendraads noemen. Ruim 125 mombakkesen, gemaskerde kostuums en mode-silhouetten uit Afrika, Oceanië, Amerika én Europa worden gecombineerd met wandvullende installaties. Zoals een gigantisch kunstwerk van de Amerikaan Brian Kenny (1982) dat als achtergrond dient voor de eerste presentatie. Of het enorm 'opgeblazen' werk van Coco Fronsac (1962), die oude foto's bewerkte door daarop allerlei maskers uit de tentoonstelling te tekenen. Er zijn blow ups van foto's (van o.a.) Pablo Picasso met daarop een 'hazen'-masker uit Tanzania, van George Braque in zijn studio met een 'Dan'-masker uit Ivoorkust en Helena Rubinstein met een 'Baule', ook uit Ivoorkust. 




1. Coco Fronsac met ingekleurde oude foto's © Wereldmuseum. 2. Walter van Beirendonck, A/W collectie 2012/2013. 3.  Browne & Jones, A/W 2014. 4. Masker, onderdeel van Kuker-kostuum, Bulgarije. 5. Jean-Paul Gaultier, French Cancan, A/W 1991. 
Walter van Beirendonck maakt in de exhibitie heel mooi duidelijk dat maskers blijven fascineren. Tot op de dag van vandaag. Van de verpersoonlijking van een medicijn- of talisman, een geestenbezweerder of een symbolische en mythische voorouder omgeven met veel bovennatuurlijke mysterie tot een onuitputtelijke bron van inspiratie voor (westerse) kunstenaars en modeontwerpers zoals Van Beirendonck zelf. 
Waar stopt de eigen identiteit bij het dragen van een masker? Ontstaat er een metamorfose als je je gezicht bedekt? Kun je iemand anders worden, met hele andere normen en waarden? Wat is aanvaardbaar en waar start de betwisting? "Powermask slaat een brug tussen het heden en het verleden en ook nog eens over verschillende culturen heen". 

vrolijkmakend 

En nee. De tentoonstelling is alles behalve duf en sul. Integendeel. Er gebeurt heel veel en geef je ogen dan ook goed de kost. De expo is vrolijkmakend: precies zoals zijn mode en de couturier en gast-curator him self.  

Zoals gezegd: je kunt nog tot en met 18 maart terecht in het Wereldmuseum Rotterdam.


-X-


Een aanrader!

1. Kijk dat tafereeltje in de hoofdtooi behorende bij een Rolli-kostuum gedragen tijdens 'Silversterkläuse', Appenzell, Zwitserland.
Alle (iPhone) foto's: www.agreylady.nl, tenzij anders vermeld.

'Yves Klein-blauw' en van hot naar her tijdens Art Rotterdam Week

17 februari 2018
Wat ik NIET zag. Eigenlijk moet je wat langer de tijd nemen om alle activiteiten tijdens Art Rotterdam Week te kunnen bezoeken. Dan kun je van hot naar her. Ik had 'slechts' twee dagen: één voor designbeurs Object (zie mijn twee eerdere blogs) en één voor Art Rotterdam; de kunstbeurs in de mooie Van Nelle fabriek. En daarmee heb ik dus zo'n 30 (andere) speciale gebeurtenissen tijdens de kunst-vijfdaagse niet gezien. Ik ging NIET naar het open Atelier van Lieshout of naar de Droomfabriek van Studio (Daan) Roosegaarde. Ik ging NIET naar Qade Solo in de Cruise Terminal of naar de fotografie-manifestatie Haute Photographie in Las Palmas*. Ik miste de performances (bijvoorbeeld die van Joep van Lieshout) in TR Schouwburg en het kunst- en technologie-festival TEC ART bij WORM, maar dit laatste (tec-)event was misschien ook niet zo geschikt voor een 60-plusser zoals ik.
* en hier wordt niet de hoofdstad van Gran Canaria bedoeld, maar het voormalige werkplaatsen-gebouw van de Holland-Amerika Lijn op de Wilhelmina-pier in Rotterdam. 

Nou ja, zo kan ik nog wel een uurtje doorgaan (en #lekkerboeiend). Maar waar het om gaat is - wat zag ik WEL? Vandaag zie je indrukwekkende, verrassende, speelse, kleurige, humoristische en/of onbegrijpelijke kunst vanaf de beursvloer van Art Rotterdam.
Here we go...!


1. Niek Hendrix en 2. Tim Ayres bij Galerie Roger Katwijk.
Ik begin met een compliment aan Ron Mandos. Zijn (hun) presentatie op Art Rotterdam was heel mooi bedacht, namelijk geheel in één kleur.  Alle kunstwerken - multi-disciplinair en sculpturaal - in de booth van dit Amsterdamse kunsthuis waren kobaltblauw. Zeg maar Yves Klein-blauw, maar dan van én door andere kunstenaars. Prachtig werk van Levi van Veluw, Daniel Arsham, Wonkun Jun en Konrad Wyrebek. En 'afgekeken' van hun creatieve presentatie en als eerbetoon, begin ik dit blogverslag met een aantal kunstwerken in allerlei tinten (Hollands) oranje.  

Oranje boven

Goed. De 2018-editie van Art Rotterdam kan zich inmiddels - en ná 18 eerdere versies - meten met andere gerenommeerde kunstbeurzen in Europa. Misschien niet zozeer voor wat betreft de omvang (hoewel: Art Rotterdam is groot zat), maar wel degelijk qua eigenzinnigheid en verrassend gevarieerd aanbod. (Fijn. Want ik geeft het grif toe: ik ben een 'allemansvriend').
De 26.500 bezoekers van de afgelopen week gehouden beurs zagen ruim 100 kunsthuizen uit binnen- én buitenland, video-kunst ('Projections') van een 14-tal kunstenaars in een speciaal verduisterd deel van de ruimte (van maar liefst 700 m2) en een door het Mondriaan Fonds georganiseerde grootse presentatie van 79 beginnende kunstenaars in 'Prospects & Concepts'.




1. Sculptuur 'Big Bang' van 'jong talent' Josua Wechsler. 2. en 3. Ted Larsen bij Private View (It.).  4. Michael Johansson met 'fade in, fade out' bij Galerie Ramakers.
Over die laatste presentatie vertel ik graag iets meer. Voor de zesde keer op rij en in een apart deel van het Van Nelle complex (het oude expeditiecentrum van de tabak, koffie en thee-fabriek) eëxposeerde het Mondriaan Fonds het werk van beloftevolle kunstenaars. Deze 'jonge honden' kregen in 2016 een zogenaamde 'Werk-bijdrage Jong Talent' en deze toelage is bedoeld om de gesubsidieerden - zo aan het begin van hun creatieve loopbaan - 'rustig' de tijd kunnen gunnen. "Het werk van deze kunstenaars is nog lang niet uit-ontwikkeld. Ze hebben nog zoveel in petto en dat maakt het juist zo spannend. Het is niet alleen een feest voor nu, maar ook een belofte voor later". Voor alle deelnemers aan Prospects & Concepts geldt: werk in uitvoering en hier toont zich de toekomst.

veelbelovende vooruitzichten

En misschien tussendoor even een tip voor lezers die zich willen ontpoppen als kunstverzamelaar: koop werk van dit soort talentvolle nieuwelingen.





1. Michael Toenges bij Phoebus. 2. (één van de blauwe werken van) Levi van Veluw bij Ron Mandos. 3. Javier Calleja bij Galerie Zink (DE). 4. Antonis Pittas vertegenwoordigd door Annet Gelink Gallery. 5. Yes! Richard Serra bij Willem Baars Projects
Oké. Wat waren mijn hoogtepunten op de kunstbeurs? Zoals ik al eerder bekende: ik ben een alleseter en vind al snel iets mooi. Op Art Rotterdam liep ik rond met vrijwel permanent een glimlach om de mond. Aan mijn lippen ontsnapte veelvuldig een "WOW, wat mooi!" (gaaf, tof en dat moet een raar gezicht zijn geweest). Daarnaast bleken een heleboel schilderijen, installaties en sculpturen bijzonder 'Instagrammable', oftewel Instagram-waardig. 

Listen to your eyes

Toch werd ik door een aantal kunstwerken, dan wel kunstenaars uitzonderlijk getroffen en verrast. Zo was ik erg gecharmeerd van de geometrische objecten van een mooi, bescheiden formaat van de Amerikaanse kunstenaar Ted Larsen (bij de Italiaanse galerie Private View).
Ook het werk van Marcel van Eeden die op de beurs te zien was op drie verschillende plekken bij drie verschillende galerieën, trof mij. De in 1965 geboren Haagse schilder maakt strip-achtige, PopArty beeldverhalen, die hij tekent op basis van oude tijdschriften, kranten en boeken. Criterium bij de keuze van dat beeldmateriaal is dat die bladen en boeken moeten dateren van vóór 1965 - dus voordat Van Eedens werd geboren. Fascinerend vond ik ook de muur-objecten van Johan De Wit. Schijnbaar alledaagse voorwerpen 'verpakt', verstilt en zwart omrand.






1. Folkert de Jong bij Galerie Fons Welters. 2. en 3. zijn foto's van het werk van Johan de Wit bij Kristof de Clercq Gallery. 4. Maria Roosen bij Galerie Fons Welters. 5. Zoro Feigl bij C&H Gallery. 6. bij Prospects & Concepts (dus jong talent) dit werk van Gijs Milius
Afgelopen maandag - direct na afloop van de beurs - werd door de organisatie van Art Rotterdam en namens directeur Fons Hof de balans opgemaakt. (Uit het persbericht): "binnen- en buitenlandse galeries waren eensgezind in hun oordeel over de verkoop: opnieuw zijn er prachtige resultaten geboekt. Galerie Upstream verkocht al in het eerste uur van de beurs een gigantisch schilderij van 3.40 x 5.20 m² aan een Belgische verzamelaar. Galerie Borzo verkocht 5 schilderijen en 17 werken op papier van de Nederlandse kunstenaar Koen Vermeule en de Parijse galerie Dix9 verkocht twee animaties (die te zien waren in de video-presentatie 'Projections'), bestaande uit 1800 tekeningen, van de Servische kunstenaar Nemanja Nikolic aan zowel een Zwitserse, als een Nederlandse verzamelaar".

Iedereen blij. 


-X-


Art Rotterdam is een uitstekende graadmeter van what's hot or not in de kunstwereld.
Ik heb genoten...

PS: en vers van de pers: in september gaat Gallery Viewer online: een digitaal 'wie-wat-waar'-kunstplatform. Gallery Viewer gaat per kunstenaar laten zien welk kunstwerk te koop is, tegen welke prijs en waar. Daarnaast komt er bij ieder werk enige uitleg, zoals een marktanalyse en de tentoonstellingsgeschiedenis. 
Een mooie ontwikkeling en we wachten (in spanning) af. 

De mooie Van Nelle Fabriek, een vintage 'hop-on-hop-off' bus, oftewel de pendelbus die je van 'hot naar her' kon brengen en een overdekte brommer (zo'n ding heet in Italië een 'Ape') mét een wielklem...
Alle (iPhone) foto's: www.agreylady.nl

Kunstzinnige vormgeving tijdens Object Rotterdam (vol. 2)

13 februari 2018
Je moet er wat voor over hebben. Krijg je de gelegenheid om in een pareltje van architectonisch erfgoed een evenement te organiseren, moet je wel zelf zorgen voor alle voorzieningen. (Power) stroom, verlichting, water en afvoer (ook voor de wc's en de catering) en - niet onbelangrijk in de winter - verwarming. Desalniettemin werd aangeraden om de winterjas aan te houden. Het - in afwachting van de renovatie alvast gestripte pand (zo'n 5.000 m²) - staat al geruime tijd leeg en probeer zo'n kolos dan maar eens geriefelijk te verwarmen.

We verplaatsen ons naar het, in de Rotterdamse stadshavens gelegen Haka-gebouw* waar afgelopen weekend Object Rotterdam werd gehouden: 'on the cutting edge of design, art, fashion, architecture and crafts. A must-see for design minded people'! En waar in mijn eerste blogbericht de nadruk lag op 'textiele werkvormen' (dat lees je hier), zie je vandaag een paar andere en zeker zo kunstzinnige uitingen op deze designbeurs.
gebouwd in 1931-1932 in de stijl van de nieuwe zakelijkheid.

Hoezo design? Misschien toch kunst? Maar that's the question. 
Oordeel zelf.


Joris Kuipers
Oké. Klaar met dat gedraal en geneuzel. Ik kom ter zake en stel een 6-tal vormgevers -schrap- kunstenaars en een collectief aan je voor, die zich, naar mijn bescheiden mening, op het eerder genoemde snijvlak tussen autonome- en gebonden kunst begeven.

Vrijstaande poëzie 

En dan begin ik met het werk van Joris Kuipers, dat zich meteen al lastig laat omschrijven (en dat geldt ook voor de lyrisch uitspraak op zijn site, namelijk 'an absence which attracts floral blooming softly'). Zijn zeer fotogenieke hangende en murale reliëfs kregen de naam 'Vollig Losgelost' (oftewel 'geheel vrijstaand'). Het kenmerkende van zijn ornamenten noemt Kuipers de gelaagde structuur van de tweedimensionale elementen. Ik vind de... ja, hoe zal ik het zeggen... 'wolk' van kleurig 'geoxideerde' en gouden bloemblaadjes in de ruimte heel poëtisch. Aanwezig, maar ook zacht en organisch. Schijnbaar gewichtloos. Dát. 

Dan Anton Hendrik Denys. "Soms is de suggestie van privacy voldoende" en dat is wat de designer verkent in 'Foam Fences' (zie de twee foto's hieronder). "Door open en gesloten structuren te combineren, scheidt deze reeks schermen een interieur zonder het licht te blokkeren of het gevoel van ruimte te verminderen". De 'matten' lijken gemaakt van keramiek - dus ogen heel zwaar - maar in werkelijkheid zijn ze gemaakt van dikke schuim-strips met een harde toplaag. "Een bijna metaalachtige look die contrasteert met de zachtheid van het frame".
Kunst of design? Wie het weet mag het zeggen!





1. en 2. Anton Hendrik Denys. 3. Kunst? 4. en 5. Anne Rose Regenboog.
Ik heb een zwak voor grafisch werk, vandaar dat ik bijzonder gecharmeerd ben van dit (bovenstaande) werk: de 'Cube Objects'. Anne Rose Regenboog maakt draadstalen kubussen van - wat is het? - 20 bij 20 centimeter? Allemaal identiek in maatvoering, maar allemaal anders. Geweldig en fascinerend, zeker (ook) als er meerdere bij elkaar hangen (of staan). Bij Object hingen de geometrische vormen in een streng ritme bij elkaar op een muur. Één is ook top. En uitgelicht geeft de kubus (of de hele installatie) een prachtige reflectie op de muur.
Hebberig-makend.

Een streng regime

Dan de 'Standing Textiles' van Fransje Gimbrere. Deze installatie had ook heel goed bij de 'textiele werkvormen' van mijn vorige blog gekund, maar toch heb ik bij dit werk niet direct het idee met 'textiel' te maken te hebben. Fransje is een van de New Talents op de designbeurs, want nog maar net afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven.
Maar goed: de door haar ontworpen objecten lijken fragiel (alsof ze zo in elkaar kunnen zakken), maar zijn verrassend sterk en taai. Geweven op een op maat gemaakt weefgetouw, geeft dat de mogelijkheid te variëren in kleur, vorm en materiaal. Standing Textiles "combineert het ambacht van het weven met nieuwe technologieën en esthetiek".





1. en 2. Fransje Gimbrere en 3. t/m 5. de presentatie van The Materialists.
Vervolgens wil ik het met je hebben over een collectief. De vormgevers van The Materialists verkennen steeds een ander materiaal en voor de expositie 'Paper Extented' is gekozen voor alle verschijningsvormen van papier. Papier is voor allerlei doeleinden één van de meest gebruikte materialen en gerecycled tot pulp kan het vervolgens weer dienen voor allerhande andere toepassingen. Kijk maar naar het werk van de jonge ontwerpers van The Materialists.

Ik besluit deze verhandeling met de presentatie van twee uitgesproken product-designers, namelijk Jonael van der Sloot, alias Spruitje en Josha Roymans van Studio Josha en dan begin ik met de eerste. Jonael van der Sloot creëert stand alone eco-systemen voor thuisgebruik (op kantoor kan natuurlijk ook). "Vanwege zijn fascinatie voor oer-planten als varens en mossen - die de tand des tijds hebben doorstaan ​​- en de jarenlange experimenten weet Jonael van der Sloot precies welke planten elkaar in balans houden in een zelfvoorzienende biotoop. De werken van Spruitje zijn levende organismen die elk hun eigen unieke omgeving hebben".

Dan Studio Josha. De intuïtief-werkende Josha Roymans is wars van vooringenomen trends en stijlen en met heel diverse materialen ontwikkelt de designer nieuwe producten. "Werkend met het concept dat alle ingevingen waardevol zijn, neemt hij ze allemaal even serieus. Door te testen en te experimenteren worden ideeën producten. De collectie bestaat uit een breed scala aan functionele objecten die vaak een evenwicht vinden tussen kunst en design".




1. en 2. Urban Jungle bij Spruitje en 3. de DLK-lamp en 4. de JR22 fauteuil van Studio Josha.
Concluderend kan ik wel stellen dat ik volop heb genoten van de inspirerende en creatieve vormgevers, c.q. kunstenaars en van de door hen gecreëerde producten. Zoals je (wellicht) weet is Object onderdeel van het grotere Art Rotterdam en van die kunstbeurs - ook verleden week gehouden, maar dan in de mooie Van Nelle fabriek in de Maasstad - krijg je ook nog een bulletin. En ik kan je wel verklappen: daar zag ik (ook) hele mooie kunst.

Fijn. Het is vandaag!


-X-

(De in de tekst gebruikte citaten - tussen de aanhalingstekens - zijn afkomstig van de website van Object).
Alle (iPhone) foto's: www.agreylady.nl

Auto Post Signature

Auto Post  Signature